از آیه: تا آیه:
انتخاب سوره :
بازديد کننده گرامی چنانچه تمایل دارید، شما هم می توانید نکته ای در سايت ثبت کنید، تا با نام خودتان ثبت و در سايت نمایش داده شود.
  سیماى سوره اخلاص
1) این سوره خداى تعالى را به احدیت ذات و بازگشت ما سوى اللَّه در تمامى حوائج وجودیش به سوى او و نیز به اینکه احدى نه در ذات و نه در صفات و نه در افعال شریک او نیست مى‏ستاید، و این توحید قرآنى، توحیدى است که مختص به خود قرآن کریم است، و تمامى معارف (اصولى و فروعى و اخلاقى) اسلام بر این اساس پى‏ریزى شده است.
و روایات وارده از طرق شیعه و سنى در فضیلت این سوره بسیار زیاد است، حتى از هر دو طریق رسیده که این سوره معادل با یک ثلث قرآن است، که ان شاء اللَّه روایاتش به زودى از نظر خواننده مى‏گذرد.
و این سوره هم مى‏تواند در مکه نازل شده باشد و هم در مدینه، و آنچه از بعضى از روایات وارده در سبب نزول آن ظاهر است این است که در مکه نازل شده. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج:‏20، ص: 669 و 670 قالب : تفسیری موضوع اصلی : سوره اخلاص گوینده : علامه طباطبایی
  بیان نوع کلمه «هو»
1) کلمه «هو» ضمیر شان و ضمیر قصه است، و معمولا در جایى بکار مى‏رود که گوینده اهتمام زیادى به مضمون جمله بعد از آن داشته باشد. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج:‏20، ص: 670 قالب : قواعد عربی موضوع اصلی : بدون موضوع گوینده : علامه طباطبایی
  «الله» اسم خاص حق تعالى
1) کلمه «اللَّه» مورد اختلاف واقع شده، حق آن است که «علم به غلبه» براى خداى تعالى است، یعنى قبلا در زبان عرب اسم خاص براى حق تعالى نبود، ولى از آنجایى که استعمالش در این مورد بیش از سایر موارد شد، به خاطر همین غلبه استعمال، تدریجا اسم خاص خدا گردید، هم چنان که اهل هر زبانى دیگر براى خداى تعالى نام خاصى دارند و ما در تفسیر سوره فاتحه (اولین سوره قرآن) در باره این کلمه بحث کردیم. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج:‏20، ص: 670 قالب : تفسیری موضوع اصلی : اسم‌های خداوند گوینده : علامه طباطبایی
  فرق بین «احد» و «واحد» و معناى احد بودن خداى تعالی
1) کلمه «احد» صفتى است که از ماده «وحدت» گرفته شده، هم چنان که کلمه «واحد» نیز وصفى از این ماده است، چیزى که هست، بین احد و واحد فرق است، کلمه «احد» در مورد چیزى و کسى بکار مى‏رود که قابل کثرت و تعدد نباشد، نه در خارج و نه در ذهن، و اصولا داخل اعداد نشود، به خلاف کلمه «واحد» که هر «واحدى» یک ثانى و ثالثى دارد یا در خارج و یا در توهم و یا به فرض عقل، که با انضمام به ثانى و ثالث و رابع کثیر مى‏شود، و اما «احد» اگر هم برایش دومى فرض شود، باز خود همان است و چیزى بر او اضافه نشده.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج:‏20، ص: 670 قالب : لغوی موضوع اصلی : صفات خداوند گوینده : علامه طباطبایی
  معناى کلمه «صمد»
2) اصل در معناى کلمه «صمد» قصد کردن و یا قصد کردن با اعتماد است، وقتى گفته مى‏شود: «صمده، یصمده، صمدا» از باب «نصر، ینصر» معنایش این است که فلانى قصد فلان کس یا فلان چیز را کرد، در حالى که بر او اعتماد کرده بود. بعضى از مفسرین این کلمه را- که صفت است- به معانى متعددى تفسیر کرده‏اند که برگشت بیشتر آنها به معناى زیر است: «سید و بزرگى که از هر سو به جانبش قصد مى‏کنند تا حوایجشان را برآورد» و چون در آیه مورد بحث مطلق آمده همین معنا را مى‏دهد، پس خداى تعالى سید و بزرگى است که تمامى موجودات عالم در تمامى حوائجشان او را قصد مى‏کنند.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج:‏20، ص: 671 و 672 قالب : لغوی موضوع اصلی : صفات خداوند گوینده : علامه طباطبایی
  معناى احد بودن خداوند در کلام امام على (علیه‌السلام)
1) 1-از بیانات لطیف مولانا امیر المؤمنین (علیه‌السلام) در همین باب است که در بعضى از خطبه‏هایش که در باره توحید خداى عز و جل ایراد فرموده چنین آمده: «کل مسمى بالوحدة غیره قلیل» یعنى- و خدا داناتر است- هر چیزى غیر خداى تعالى، وقتى به صفت وحدت توصیف شود، همین توصیف بر قلت و کمى آن دلالت دارد، به خلاف خداى تعالى که یکى بودنش از کمى و اندکى نیست.

2-در نهج البلاغه در باره خداى تعالى آمده : «الاحد لا بتاویل عدد - احد است، اما نه به تاویل عدد».

علامه طباطبایى: این روایت را در توحید (توحید صدوق، ج 453) هم از حضرت رضا (علیه‌السلام) نقل کرده به این عبارت: «احد لا بتاویل عدد».

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج:‏20، ص: 671 و 676 قالب : روایی موضوع اصلی : صفات خداوند گوینده : علامه طباطبایی
  عدم تجزیه و اشتقاق ذات خداوند
3) دو آیه کریمه «لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ»، از خداى تعالى این معنا را نفى مى‏کند که چیزى را بزاید. و یا به- عبارت دیگر ذاتش متجزى شود، و جزئى از سنخ خودش از او جدا گردد. چه به آن معنایى که نصارى در باره خداى تعالى و مسیح مى‏گویند، و چه به آن معنایى که وثنى مذهبان بعضى از آلهه خود را فرزندان خداى سبحان مى‏پندارند.
و نیز این دو آیه از خداى تعالى این معنا را نفى مى‏کنند که خود او از چیزى متولد و مشتق شده باشد، حال این تولد و اشتقاق به هر معنایى که اراده شود، چه به آن نحوى که وثنیت در باره خدایان خود گفته‏اند، که بعضى اله پدر و بعضى دیگر اله مادر و بعضى دیگر اله فرزند است، و چه به نحوى دیگر.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج:‏20، ص: 672 قالب : تفسیری موضوع اصلی : خداوند گوینده : علامه طباطبایی
  متولد نشدن چیزى از خدا فرع بر صمد بودنش است
3) اینکه متولد نشدن چیزى از خدا فرع صمدیت او است، بیانش این است که ولادت که خود نوعى تجزى و قسمت پذیرى است به هر معنایى که تفسیر شود، بدون ترکیب تصور ندارد، کسى که مى‏زاید و چیزى از او جدا مى‏شود باید خودش داراى اجزایى باشد، و چیزى که جزء دارد محتاج به جزء خویش است، چون بدیهى است موجود مرکب از چند چیز وقتى آن موجود است که آن چند جزء را داشته باشد، و خداى سبحان صمد است هر محتاجى در حاجتش به او منتهى مى‏گردد، و چنین کسى احتیاج در او تصور ندارد. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج:‏20، ص: 673 قالب : تفسیری موضوع اصلی : خداوند گوینده : علامه طباطبایی
  معناى عدم کفویت براى خداوند
4) دو آیه کریمه «لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ» این معنا را نفى مى‏کند که براى خداى تعالى کفوى باشد که برابر او در ذات و یا در فعل باشد، یعنى مانند خداى تعالى بیافریند و تدبیر نماید، و احدى از صاحبان ادیان و غیر ایشان قائل به وجود کفوى در ذات خدا نیست، یعنى احدى از دین‏داران و بى‏دینان نگفته که واجب الوجود (عز اسمه) متعدد است، و اما در فعل یعنى تدبیر، بعضى قائل به آن شده‏اند، مانند وثنى‏ها که براى خدایان خود الوهیت و تدبیر قائل شدند، حال چه خداى بشرى مانند فرعون و نمرود که ادعاى الوهیت کردند، و چه غیر بشر.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج:‏20، ص: 673 قالب : تفسیری موضوع اصلی : خداوند گوینده : علامه طباطبایی
  نزائیدن، زاده نشدن و کفو نداشتن خدا فرع بر صمد بودن و یگانگى او در ذات و صفات و افعال است‏
3) صفات سه‏گانه‏اى که در این سوره نفى شده، یعنى متولد شدن چیزى از خدا، و تولد خداى تعالى از چیز دیگر، و داشتن کفو، هر چند ممکن است نفى آنها را متفرع بر صفت احدیت خداى تعالى کرد، و به وجهى گفت فرض احدیت خداى تعالى کافى است در اینکه او هیچ یک از این سه صفت را نداشته باشد، و لیکن این معنا زودتر به نظر مى‏رسد که متفرع بر صمدیت خدا باشند.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج:‏20، ص: 673 و 674 قالب : تفسیری موضوع اصلی : خداوند گوینده : علامه طباطبایی
  زاییده نشدن خداوند فرع بر صمد بودنش است
3) اینکه زاییده نشدن خداوند از چیزى فرع صمدیت او است بیانش این است که تولد چیزى از چیز دیگر فرض ندارد مگر با احتیاج متولد به موجودى که از او متولد شود، و خداى تعالى صمد است، و کسى که صمد باشد احتیاج در او تصور ندارد. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج:‏20، ص: 673 و 674 قالب : تفسیری موضوع اصلی : خداوند گوینده : علامه طباطبایی
  کفو نداشتن خداوند فرع بر صمد بودنش است
4) اینکه کفو نداشتنش متفرع بر صمدیت او است، بیانش این است که کفو چه اینکه کفو در ذات خداى تعالى فرض شود و چه کفو در فعل او، وقتى تصور دارد که کفو فرضى در عملى که در آن عمل کفو شده مستقل در ذات خود و بى‏نیاز از خداى تعالى باشد، و گفتیم که خداى تعالى صمد است و صمد على الاطلاق هم هست، یعنى همان کفو فرضى در آن عمل که کفو فرض شده محتاج او است و بى‏نیاز از او نیست، پس کفو هم نیست.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج:‏20، ص: 674 قالب : تفسیری موضوع اصلی : خداوند گوینده : علامه طباطبایی
  حسب و نسب پروردگار (شناسنامه خدا)
1) 1-امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: یهودیان از رسول خدا (صلى‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) پرسیدند: مشخصات و حسب و نسب پروردگارت را براى ما بیان کن. آن جناب تا سه روز پاسخ نداد، تا آنکه سوره «قل هو اللَّه احد» نازل شد.

علامه طباطبایى: و در کتاب احتجاج (احتجاج طبرسى، ج 1، ص 48، ط نجف‏) از امام عسکرى (علیه‌السلام) روایت آورده که فرمود: سؤال کننده عبد اللَّه بن صوریاى یهودى بوده، و در بعضى روایات اهل سنت آمده که سائل عبد اللَّه بن سلام بوده، و این سؤال را در مکه کرد، و بعد از شنیدن پاسخ ایمان آورد، ولى ایمان خود را پنهان مى‏داشت، و در بعضى دیگر آمده جمعیتى از یهود بودند که این سؤال را از آن جناب کردند، و در روایات بسیارى از طرق اهل سنت آمده که اصلا سؤال از ناحیه یهودیان نبوده، بلکه از ناحیه مشرکین مکه بوده، و به هر حال هر چه بوده مراد از حسب و نسب، صفات و مشخصات خداى تعالى است.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج:‏20، ص: 674 و 675 قالب : روایی موضوع اصلی : خداوند گوینده : علامه طباطبایی
  سوره توحید ثلث قرآن
1) رسول خدا (صلى‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) فرمود: سوره «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» ثلث قرآن است.

علامه طباطبایى: روایات از طرق اهل سنت در این معنا بسیار زیاد است، و آن را از عده‏اى از صحابه از قبیل ابن عباس (که روایتش گذشت)، و ابى الدرداء، ابن عمر، جابر، ابن مسعود، ابى سعید خدرى، معاذ بن انس، ابى ایوب، ابى امامه، و غیر نامبردگان از رسول خدا (صلى‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) روایت کرده‏اند، و نیز در عده‏اى از روایات وارده از امامان اهل بیت (علیهم‌السلام) آمده، و مفسرین (مجمع البیان، ج 10، ص 567) در توجیه آن وجوهى مختلف ذکر کرده‏اند، که معتدل‏ترین آن این است که تمامى معارف قرآنى به سه اصل بر مى‏گردد، توحید و نبوت و معاد، و سوره مورد بحث از این سه اصل یک اصل را متعرض شده، از اول تا به آخرش در باره آن سخن گفته، و آن اصل توحید است.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج:‏20، ص: 675 و 676 قالب : روایی موضوع اصلی : سوره اخلاص گوینده : علامه طباطبایی
  سوره اخلاص، در بر دارنده اسم اعظم
1) 1-امیر المؤمنین (علیه‌السلام) فرمودند: در عالم رؤیا خضر (علیه‌السلام) را دیدم، و این رؤیا یک شب قبل از جنگ بدر بود، به آن جناب گفتم: از آنچه دارى چیزى به من تعلیم بده که بر دشمنان پیروز شوم. خضر (علیه‌السلام)گفت: بگو: «یا هو یا من لا هو الا هو»، همین که صبح شد، رؤیاى خود را براى رسول خدا (صلى‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) بازگو کردم، به من فرمود: اى على اسم اعظم را یاد گرفتى، و این کلام در جنگ بدر هم چنان بر زبانم بود.

2-امیر المؤمنین على (علیه‌السلام) سوره «قل هو اللَّه احد» را خواند، و وقتى فارغ شد گفت: « یا هو یا من لا هو إلا هو اغفر لی و انصرنی على القوم الکافرین- اى کسى که نیست او مگر او، مرا بیامرز و مرا بر قوم کافر یارى فرما»

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج:‏20، ص: 676 قالب : روایی موضوع اصلی : سوره اخلاص گوینده : علامه طباطبایی
  معناى صمدیت خداوند
2) داوود بن قاسم جعفرى مى‌گوید: به امام ابى جعفر دوم جواد الأئمه (علیه‌السلام) عرضه داشتم: کلمه «صمد» چه معنایى دارد، فرمود به معناى سید مصمود الیه است، یعنى بزرگى که تمام موجودات عالم در حوائج کوچک و بزرگ به او مراجعه میکنند و محتاج اویند.

علامه طباطبایى: در تفسیر کلمه «صمد» معانى دیگرى از ائمه اهل بیت (علیهم‌السلام) روایت شده (معانى الاخبار، ص 7)، از آن جمله امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: صمد به معناى سید و بزرگى است که سایرین او را اطاعت کنند، سیدى که ما فوق او هیچ آمر و ناهى نباشد. و از حسین بن على (علیه‌السلام) روایت شده که فرموده است: صمد کسى و چیزى را گویند که جوف ندارد، و نیز به کسى گویند که نمى‏خوابد، و همچنین به کسى گفته مى‏شود که لم یزل بوده و لا یزال خواهد بود. (ادامه مطلب در توضیحات آمده است)

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج:‏20، ص: 676 و 677 قالب : روایی موضوع اصلی : صفات خداوند گوینده : علامه طباطبایی
  سوره توحید، شناسنامه خداوند
1) از موسى بن جعفر (علیه‌السلام) روایت آمده است که فرمودند: و بدانکه خداى تعالى «واحد» و «احد»، و «صمد» است، نه فرزنددار مى‏شود تا فرزندش از او ارث ببرد، و نه خود از کسى متولد شده تا پدرش با او شریک باشد.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج:‏20، ص: 677 قالب : روایی موضوع اصلی : خداوند گوینده : علامه طباطبایی
  معناى کلمه «صمد» از زبان امام حسین (علیه‌السلام)
2) اهل بصره به حسین بن على (علیه‌السلام) نامه‏اى نوشته، و در آن از کلمه «صمد» پرسیدند، حضرت در پاسخشان این نامه را به ایشان نوشت: بسم اللَّه الرحمن الرحیم، اما بعد، مبادا در قرآن کریم خوض کنید. و در آن جدال راه نیندازید، و بدون علم و از روى مظنه و سلیقه در باره آن چیزى مگویید، که از جدم رسول خدا (صلى‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) شنیدم که مى‏فرمود: کسى که بدون علم در باره قرآن سخن بگوید، نشیمنگاه او پر از آتش خواهد بود، و خداى سبحان خودش کلمه «صمد» را تفسیر کرده، بعد از آنکه فرمود: «اللَّهُ أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ»، آن را با دو آیه بعد تفسیر نموده، فرمود: «لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ».

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج:‏20، ص: 677 قالب : روایی موضوع اصلی : صفات خداوند گوینده : علامه طباطبایی
  ارث و شریک مخالف با صفت عزت و بقا خداوند
3) 1-امیر المؤمنین (علیه‌السلام) فرمودند: خداى عز و جل کسى است که از کسى متولد نشده تا در عزت شریکى داشته باشد، و خود فرزنددار نمى‏شود تا موروثى از بین رفتنى باشد.

2-امیر المؤمنین (علیه‌السلام) ضمن خطبه‏اى فرمودند: خداى تعالى بزرگتر از آن است که کفوى داشته باشد تا به آن کفو تشبیه شود.

علامه طباطبایى: در این معانى که تا کنون از روایات نقل کردیم روایات دیگرى نیز هست.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج:‏20، ص: 678 قالب : روایی موضوع اصلی : خداوند گوینده : علامه طباطبایی
  سیماى سوره توحید
1) برخى از اهل کتاب و مشرکان، از پیامبر خواستند که خدایت را براى ما معرفى کن؛ این سوره که به منزله شناسنامه خداوند است، نازل شد و خداوند را از داشتن پدر و مادر یا فرزند و همسر و یا شبیه و شریک، پاک و منزه دانست.
این سوره شامل خالص‏ترین عقاید توحیدى است، از این رو سوره توحید و اخلاص نام گرفته است.
در فضیلت این سوره، روایات بسیارى وارد شده است که به برخى از آنها اشاره مى‏شود:
در هر شبانه روز، لااقل یکبار این سوره را در نمازهاى خود بخوانید و پس از آن بگویید: «کذلک اللّه ربّى: پروردگار من چنین است.»
به گفته روایات، این سوره در اهمیّت، به منزله یک سوم قرآن است. یک بار تلاوت آن، برابر تلاوت یک سوم قرآن و دوبار تلاوت آن، معادل دو سوم و سه بار تلاوت آن برابر تلاوت کل قرآن است.
رسول خدا (صلى‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) فرمود: سوره توحید مثل على بن ابى‏طالب است که هر کس او را قلباً دوست دارد یک سوم ایمان را داراست و هر کس با قلب و زبان دوست بدارد دو سوم ایمان را دارد و هر کس با قلب و زبان و اطاعت در عمل، همراه او باشد ایمانش کامل است.
تلاوت این سوره به عنوان یکى از تعقیبات نماز به شمار آمده و در روایات مى‏خوانیم: هرکس تلاوت آن را بعد از هر نماز ترک نکند، خداوند خیر دنیا و آخرت را به او مى‏دهد و او و والدین و فرزندانش را مى‏آمرزد.
امام سجاد (علیه‌السلام) فرمود: چون خداوند مى‏دانست که در دوره آخر الزمان گروهى دقیق و عمیق خواهند آمد، سوره توحید و شش آیه اول سوره حدید را نازل فرمود.
تلاوت این سوره به شش سمت، سبب حفظ شدن انسان از خطرات و ایمن شدن از حوادث مى‏گردد.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 636 و 637 قالب : تفسیری موضوع اصلی : سوره اخلاص گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  معنای کلمه «اللّه
1) کلمه «اللّه» از «وَلِهَ» به معناى تحیّر است، یعنى آفریده‏ها از درک حقیقت او عاجز و در شناخت ذات او واله و متحیّرند. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 637 قالب : لغوی موضوع اصلی : اسم‌های خداوند گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  معناى «اللّه»
1) امیر مؤمنان على‏ (علیه‌السلام) مى‏فرماید: معناى «اللّه» آن است که او معبودى است که آفریده‏ها در او حیرانند، زیرا او از درک دیدگان مستور و از دسترس افکار و عقول، محجوب است.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 637 قالب : روایی موضوع اصلی : اسم‌های خداوند گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  تفاوت معنای «اَحد» و «واحد»
1) میان کلمه «واحد» و «اَحد» تفاوت است. «واحد» در جایى به‏کار مى‏رود که ثانى و ثالث براى آن فرض شود، بر خلاف «احد» که در مورد یکتا و یگانه استعمال مى‏شود. چنانکه اگر گفتى: یک نفر حریف او نیست، یعنى چند نفر حریف او مى‏شوند، اما اگر گفتى: اَحدى حریف او نیست، یعنى هیچ حریفى ندارد. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 637 قالب : لغوی موضوع اصلی : بدون موضوع گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  توحید مرز ایمان و کفر
1) توحید، مرز میان ایمان و کفر است و ورود به قلعه ایمان بدون اقرار به توحید ممکن نیست. اولین سخن پیامبر (صلى‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) کلمه توحید بود: «قولوا لا اله الا اللّه تفلحوا». شعار توحیدى «لا اله الا اللّه» از سه حرف (الف، لام و ها) ترکیب شده و ذکرى است که در گفتنش حتى لب تکان نمى‏خورد ولى عملش تا اطاعت از رهبرى معصوم و جانشینان آنان ادامه دارد؛ زیرا شرط توحید طبق فرمایش امام رضا (علیه‌السلام) ایمان به امام معصوم و اطاعت از اوست. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 638 قالب : اعتقادی موضوع اصلی : توحید گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  توحید بی‌ولایت پذیرفته نیست
1) در سفرى که امام رضا (علیه‌السلام) با اجبار مأمون وادار به هجرت از مدینه به مرو شد، در مسیر راه وقتى به نیشابور رسید، مردم دور آن حضرت جمع شدند و از او هدیه و رهنمود خواستند. امام رضا (علیه‌السلام) فرمود: پدرم از پدرش و او از اجدادش و آنان از پیامبر خدا (صلى‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) نقل کردند که خداوند فرموده است: «کلمة لا اله الا اللّه حصنى فمن دخل حصنى أمن من عذابى: توحید، قلعه من است و هر کس داخل این قلعه شود از قهر من در اَمان است.» آنگاه امام رضا (علیه‌السلام) فرمود: البتّه توحید شروطى دارد و من (که امام حاضر هستم) شرط آن هستم، یعنى توحید بى‏ولایت پذیرفته نیست. در زمان غیبت امام معصوم نیز، بنا بر فرمان خودشان باید به سراغ فقهاى عادلى که از هوى و هوس دورند، برویم. بنابراین توحید کامل، ایمان به یکتایى خداوند، دور کردن فکر و عمل از هر نوع شرک و پیروى از رهبران معصوم در زمان حضور و فقهاى عادل در زمان غیبت است. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 638 قالب : روایی موضوع اصلی : توحید گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  دلیلی بر توحید
1) حضرت على (علیه‌السلام) در نامه‏اى به فرزندش امام حسن (‏علیه‌السلام) مى‏نویسد: «لَوْ کانَ لِرَبِّکَ شَریکٌ لَأَتَتْکَ رُسُلَه» اگر پروردگارت شریکى داشت، او نیز پیامبرانى مى‏فرستاد تا مردم او را بشناسند و بندگى‏اش کنند.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 638 قالب : روایی موضوع اصلی : توحید گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  یکپارچگى تدبیر در هستى، دلیلى بر یکتایى خداوند
1) دلیل یکتایى او، هماهنگى میان آفریده‏هاست. چنانکه امام صادق‏ (علیه‌السلام) «اتّصال التدبیر» را نشانه یکتایى آفریدگار مى‏شمارد. هماهنگى میان خورشید و ماه و زمین و آب و باد و خاک و کوه و دشت و دریا با یکدیگر و هماهنگى همه آنها با نیاز انسان، نشانه یکپارچگى تدبیر در نظام هستى است. انسان اکسیژن مى‏گیرد و کربن پس مى‏دهد ولى گیاهان کربن مى‏گیرند و اکسیژن پس مى‏دهند. نیازهاى طفل با محبت والدین و خستگى روز با خواب شب تأمین مى‏شود. چشم که از پى ساخته شده با آب شور حفظ مى‏شود و دهان که راه ورودى غذا به معده است، با آب شیرین که در هضم غذا مؤثر است، مرطوب مى‏شود.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 638 و 639 قالب : اعتقادی موضوع اصلی : توحید گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  اقامه توحید، هدف ائمه اطهار (علیهم‌السلام)
1) در جنگ جمل، یک عرب صحرانشین درباره معناى توحید از حضرت على‏ (علیه‌السلام) سؤال کرد. دیگر رزمندگان از او ناراحت شدند که این چه سؤال نابجایى است، امّا آن حضرت فرمود: جنگ ما براى توحید است و آنگاه معناى صحیح توحید را براى او بیان فرمود.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 639 قالب : روایی موضوع اصلی : توحید گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  توحید در صفات
1) خداوند، نه فقط در ذات، بلکه در صفات نیز یکتاست. او مثل ما نیست که صفاتش از ذاتش جدا باشد. ما علم و قدرت داریم ولى در کودکى نداشتیم و در پیرى نیز از دست مى‏دهیم. خداوند علم و قدرت دارد ولى این صفات براى او پیدا نشده، بلکه همراه ذات او بوده است، چنانکه صفتِ مخلوق بودن، عاجز بودن و فقیر بودن هیچ گاه از ما جدا نبوده و جدا نخواهد شد. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 639 قالب : فلسفی موضوع اصلی : توحید گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  معنای «صَمد»
2) «صَمد» به معناى قصد کردن است. خداوند صمد است، یعنى همه موجودات در امورشان او را قصد مى‏کنند و او مقصود همگان است. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 640 قالب : لغوی موضوع اصلی : بدون موضوع گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  بیان معناى «صمد» از امام جواد (علیه‌السلام)
2) امام جواد (علیه‌السلام) در معناى «صمد» فرمود: «سیّدٌ مصمودٌ الیه: او بزرگى است که موجودات به او رجوع مى‏کنند و محتاج اویند.» نظیر آیه «انّ الى ربّک المنتهى» (نجم/42). [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 640 قالب : روایی موضوع اصلی : صفات خداوند گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  بیان معناى «صمد» از امام حسین (علیه‌السلام)
2) امام حسین (علیه‌السلام) در پاسخ اهل بصره که از معناى «صمد» سؤال کرده بودند، فرمود: معناى «صَمد» همان جملات پس از آن یعنى «لم یلد و لم یولد» است.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 640 قالب : روایی موضوع اصلی : صفات خداوند گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  بیان معناى «صمد» از حضرت على‏ (علیه‌السلام)
2) حضرت على‏ (علیه‌السلام) در تفسیر «صَمد» فرمود: «هو اللّه الصمد الّذى لا من شى‏ء و لا فى شى‏ء و لا على شى‏ء، مبدع الأشیاء و خالقها و منشئ الأشیاء بقدرته، یتلاشى ما خلق للفناء بمشیّته و یبقى ما خلق للبقاء بعلمه» خداوند «صمد» است، یعنى از چیزى به وجود نیامده، در چیزى فرو نرفته، و بر چیزى قرار نگرفته است، آفریننده اشیاء و خالق آنها است، همه چیز را به قدرتش پدید آورده، آنچه براى فنا آفریده به اراده‏اش از هم متلاشى مى‏شود و آنچه براى بقاء خلق کرده به علمش باقى مى‏ماند.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 640 قالب : روایی موضوع اصلی : صفات خداوند گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  اهمیت معناى کلمه «صمد»
2) امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: اگر اهلش را پیدا مى‏کردم از همین کلمه «صمد» توحید و اسلام و ایمان را استخراج مى‏کردم.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 640 قالب : روایی موضوع اصلی : صفات خداوند گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  خداوند موجودات را از عدم خلق مى‌کند
3) رابطه خداوند با موجودات، رابطه آفرینش است نه زایش. او موجودات را مى‏آفریند، یعنى از نیستى به هستى مى‏آورد، نه آنکه خود بزاید. زیرا نوزاد از جنس والدین و در واقع جزئى از آنهاست، در حالى که هیچ چیز از جنس خداوند و یا جزئى از او نیست. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 641 قالب : اعتقادی موضوع اصلی : افعال خداوند گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  عقیده باطل مشرکین در مورد خداوند
3) چون بیشتر مشرکان و اهل کتاب براى خداوند فرزند قائل بودند، لذا «لم یلد» که به معناى نداشتن فرزند است، مقدّم بر «لم یولد» آمده است.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 641 قالب : تفسیری موضوع اصلی : توحید گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  مراد از «لم یلد»
3) موجودات، نه فقط از او زاده نشوند، بلکه حتى از او خارج نشوند، آن گونه که میوه از گل، درخت از هسته، آب از ابر و چشمه، آتش از چوب، کلام از دهان، نوشته از قلم، بو از گل، مزه از غذا، فکر از عقل، گرما از آتش، سرما از یخ، خواب و خیال از ذهن، اندوه و شادى و بیم و امید از دل، صادر و خارج مى‏شوند.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 641 قالب : اعتقادی موضوع اصلی : توحید گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  ابطال عقاید باطل در مورد فرزند داشتن خدا
3) این آیه، هم عقیده مسیحیّت که عیسى را فرزند خدا مى‏دانند و هم عقیده یهود که عُزیر را فرزند خدا مى‏دانستند و هم عقیده مشرکان جاهلى که فرشتگان را دختران خدا مى‏پنداشتند، رد مى‏کند. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 641 قالب : اعتقادی موضوع اصلی : خداوند گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  معنای «کُفْو»
4) «کُفْو» به معناى شبیه و نظیر و مانند است. چنانکه در بحث ازدواج، توصیه شده همسرى انتخاب کنید که «کفو» شما باشد. یعنى در دین و اخلاق شبیه و مانند شما باشد.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 642 قالب : لغوی موضوع اصلی : بدون موضوع گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  خداوند بى‌همتاست چون صمد است
4) خدا «صمد» است، یعنى او از دیگران بى‏نیاز و همه به او نیازمندند. بنابراین نمى‏تواند همتایى داشته باشد، زیرا همتاى او باید بى‏نیاز از او باشد که این با صمد بودن خدا سازگار نیست. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 642 قالب : اعتقادی موضوع اصلی : خداوند گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  نفی همسر از خدا
4) آیه قبل، فرزند بودن و فرزند داشتن را از خدا نفى کرد، این آیه وجود هرگونه همسر را از او نفى مى‏کند. چنانکه در آیه‏اى دیگر مى‏فرماید: «ما اتّخذ صاحبةً و لا ولداً» (جنّ/3) او نه همسرى انتخاب کرده و نه فرزندى دارد. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 642 قالب : اعتقادی موضوع اصلی : خداوند گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  قواعد آیه 2 - مرضيه احمدي
2) 1- هرگاه خبر دارای الف و لام باشد ،انحصار خبر در مبتدای خود را می رساند ، لذا در آیه شریفه (صمدیت) منحصر در ذات حضرت حق می باشد.
2- می توان " الله" را مبتدا و "الصمد " را نعت یا بدل برای "اللهُ" دانست که در این صورت جمله
"لم یَلد" خبر برای "الله" و محلا مر فوع می باشد. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : قالب : قواعد عربی موضوع اصلی : آیه- آیات گوینده : مرضیه احمدی
  پرتوى از سوره مبارکه-نکته - حاجيه تقي زاده فانيد
1) پرتوى از سوره مبارکه

1 - ابعاد چهارگونه توحید

آیات جان بخش سوره توحید که به ظاهر سوره اى کوتاه را شکل مى دهند، معارف عمیق و مفاهیم گسترده و پرمحتوایى را به تابلو مى برد این آیات از سویى ابعاد شرک را نفى و از دگر سو همه ابعاد توحید را در چشم انداز توحیدگرایان قرار مى دهد که عبارتند از:

1 - توحید در ذات،

2 - توحید در بعد صفات،

3 - توحید در افعال،

4 - توحید در پرستش و عبادت.

این آیات روشنگرى مى کند که ذات او یگانه و یکتاست و براى او همتا و نظیر و شریکى نیست. روشنگرى مى کند که صفات او هم چون، علم، قدرت، حکمت، مهر و دیگر صفات او از ذات بى همتاى او جدا نیست، چرا که صفات او چیزى جدا و یا زائد بر ذات او نیست بلکه همه وجود او دانش و قدرت و حکمت و جاودانگى و پایندگى است و پندار ترکیب در او راه ندارد، چرا که ترکیب نیازمند به اجزاء است و ذات بى همتاى او هم پاک و منزه از آن است است.

و نیز روشنگرى مى کند که او سرچشمه همه حرکت ها و افعال، و علت و سبب همه امور است،؛ چرا که پدید آورنده هستى است.

و نیز روشنگرى مى کند که پرستش تنها از آن اوست که هستى بخش و نعمت آفرین است و بس.

بارخدایا، ما را از یکتاشناسان و یکتاپرستان قرار ده و از بلاى شرک نهان و آشکار و تباهى هاى آن به عزت ات سوگند حفظ فرما. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر مجمع البیان قالب : اعتقادی موضوع اصلی : صفات خداوند گوینده : حاجیه تقی زاده فانید
  آشنایى با این سوره توحید-نکته - حاجيه تقي زاده فانيد
1) آشنایى با این سوره

در برابر یک صد و دوازدهمین بوستان زیبا و پرطراوت کتاب خدا هستیم. و به لطف او به نکاتى از شناسنامه اش مى نگریم:

1 - نام این سوره

این سوره نام هاى متعددى دارد و هر کدام به تناسبى بر آن نهاده شده است

الف - نام نخست آن «اخلاص» به معنى «خالص ساختن» است.

چرا که عقیده قلبى و عمل به این سوره انسان را یکتاپرست و پراخلاص ساخته، و به او یارى مى رساند تا باور خویش را از هرگونه شرک و کفر پاک و پاکیزه و خالص سازد.

ب - نام دیگر این سوره «توحید» است، چرا که از آغاز تا انجام به یکتایى خدا وبى همتاى او رهنمون است، و هر کس به این سوره دل بندد و به آن ایمان آورد توحیدگرایى پراخلاص خواهد شد.

ج - نام دیگرش «قل هو الله» است؛ چرا که خدا در آغازین آیه اش به پیامبر دستور مى دهد که با صدایى رسا اعلام کن که: حقیقت این است که خدا، یگانه و بى همتاست.

د - این سوره را «اساس» هم خوانده اند، چرا که بنیاد و پایه دین و آیین و سرلوحه دعوت پیامبر و همه کتاب ها و دعوت هاى آسمانى است.

ه - نام دیگر این سوره «صمد» به معنى بى همتاست؛ چرا که ذات پاک او شریک و همتا ندارد.

و - و نیز این سوره را نسب نامه خداخوانده اند، چراکه در روایت آمده است که براى هر چیزى نسبى است و نسب نامه خدا سوره اخلاص است.

و باز آورده اند که پیامبر این سوره و سوره «کافرون» را شفابخش و پاک سازنده و دور دارنده انسان از بلاى شرک و نفاق نامید.

2 - فرودگاه آن

در مورد فروگاه این سوره دو نظر است:

از دیدگاه بیشتر قرآن پژوهان این سوره در مکّه پس از سوره «ناس» و در آغازین سال هاى بعثت فرود آمده است.

امّا پاره اى نیز آن را از سوره هاى مدنى شمرده اند.

3 - شمار آیه هاى آن

به باور مشهور این سوره داراى 4 آیه است، امّا پاره اى برآنند که 5 آیه دارد و دلیل این دوگانگى آن است که «لم یلد» را یک آیه شمرده اند.

4 - پاداش تلاوت این سوره

در این مورد روایات بسیارى رسیده است، براى نمونه:

1 - از پیامبر گرامى آورده اند که فرمود:

من قرأها فکانما قرأ ثلث القرآن و اعطى من الاجر عشر حسنات بعدد من آمن بالله و ملائکته و الیوم الاخر.(345)

کسى که این سوره را بخواند، بسان کسى است که یک سوم قرآن را خوانده، و به شمار همه کسانى که به خدا، فرشتگان، کتاب هاى آسمانى، و پیامبران او و روز رستاخیز ایمان آورده اند، ده پاداش به او داده مى شود.

2 - و نیز آورده اند که فرمود:

أَیعجز احدکم ان یقرأثلث القرآن فى لیلة؟

آیا کسى از شما هست که از خواندن یک سوم قرآن در یک شب ناتوان باشد؟

یکى از یاران گفت: چه کسى مى تواند هر شب یک سوم قرآن را بخواند؟

فرمود: اقرؤا قل هو اللّه احد...

سوره اخلاص را بخوانید که بسان خواندن یک سوم قرآن است.(346)

3 - و نیز آورده اند که فرمود:

من قرأ قل هوالله احد مرة بورک علیه...(347)

هر کس سوره اخلاص را یک بار بخواند به او برکت داده مى شود. اگر دو بار بخواند، به او و خاندان او برکت داده مى شود. اگر سه بار بخواند به او و خاندان و همسایگانش برکت ارزانى مى گردد. اگر این سوره را دوازده مرتبه بخواند براى او دوازده قصر پرشکوه در بهشت بنا مى کنند و نگهبانان بهشت مى گویند برویم کاخ برادرانمان را تماشا کنیم. و اگر یکصد بار آن را بخواند، گناه بیست و پنج سال او، جز تجاوز به مال و جان مردم، آمرزیده مى شود؛ و اگر چهارصد مرتبه بخواند گناه چهارصد سال او، اگر یکهزار مرتبه بخواند، از دنیا نخواهد رفت تا جایگاه خود را ببیند و یا دیگرى ببیند و براى او وصف کند.

4 - و نیز آورده اند که: مردى به حضور پیامبر رسید و از فقر و تهى دستى شکایت کرد. پیامبر فرمود: هنگامى که وارد منزل شدى، خواه کسى باشد یا نباشد سلام کن و سوره «اخلاص» را یک بار خالصانه و نیایشگرانه بخوان و از خدا خواسته هایت را بخواه. این مرد مدتى به این دستور عمل کرد و خدا روزى او را فراوان ساخت به گونه اى که خود تأمین و به همسایگان نیز کمک کرد.

5 - از امام صادق آورده اند که: پیامبر بر پیکر «سعد بن معاذ» نماز خواند، آن گاه دید هفتاد هزار فرشته به همراه جبرئیل براى نماز آمده اند، پیامبر دلیل این احترام به «سعد» را پرسید، که فرشته وحى گفت: او سوره «اخلاص» را نشسته و ایستاده، پیاده و سواره و در رفت و آمد مى خواند و این کار ما پرتوى از پاداش کار اوست.(348)

6 - و نیز از آن حضرت آورده اند که فرمود: کسى که یک روز از عمر او بگذرد و در نمازهاى شبانه روز خود سوره «اخلاص» را نخواند، به او گفته مى شود: یا عبدالله! لست من المصلین بنده خدا! تو از نمازگزاران واقعى نیستى.(349)

7 - و نیز آورده اند که فرمود: کسى که جمعه اى بر او بگذرد و در آن براى تقرب به خدا سوره «اخلاص» را نخواند، آن گاه بمیرد به دین جاهلى «ابولهب» مرده است.(350)

8 - و نیز فرمود: کسى که بیمار گردد و یا بلا و سختى بر او وارد شود و در بیمارى و سختى سوره «اخلاص» را نخواند و از خدا عافیت و شفاى خود را نخواهد و بمیرد اهل آتش است.(351)

9 - و نیز آورده اند که فرمود: کسى که به خدا و روز رستاخیز ایمان آورد، نباید در نماز واجب خویش سوره «اخلاص» را وانهد. کسى که پس از هر نماز این سوره را بخواند، خدا خیر دنیا و آخرت را براى او گرد مى آورد، و پدر و مادر او را مورد آمرزش قرار مى دهد.(352)

10 - از امیر مؤمنان آورده اند که مى فرمود: کسى که یازده بار پس از نماز بامدادى، سوره «اخلاص» رابخواند در آن روز دست به گناه نخواهد زد و بینى شیطان را به خاک خواهد مالید.(353)

11 - از امام کاظم آورده اند که مى فرمود: کسى که پیش از رو به رو شدن با هر دیکتاتور بیداد پیشه اى سوره «اخلاص» را بخواند، خدا از رو به رو، پشت سر، سمت راست و سمت چپ از او دفاع کرده و مانع رسیدن هر شرّى از سوى آن ظالم، به او شده و خیر او را نصیب وى مى نماید، و نیز فرمود: هرگاه از کارى ترسیدى صد آیه از هر کجاى قرآن خواستى بخوان، آن گاه سه بار بگو: خدایا، این بلا را از من دورساز.(354)

12 - و از پیامبر آورده اند که فرمود: کسى که صد بار سوره «اخلاص» را به هنگام خواب بخواند، خدا گناه پنجاه سال او را مى آمرزد. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر مجمع البیان قالب : روایی موضوع اصلی : صفات خداوند گوینده : حاجیه تقی زاده فانید
  شان نزول-نکته - حاجيه تقي زاده فانيد
1) در مورد شأن نزول و داستان فرود این سوره روایاتى رسیده که این گونه است:

1 - در روایتى آورده اند که شرک گرایان نزد پیامبر آمدند و گفتند: اى پیامبر! پروردگارت را براى ما وصف کن، آن گاه بود که این سوره بر آن حضرت فرود آمد.(355)

2 - در روایت دیگر آورده اند که گروهى از سردمداران شرک نزد پیامبر آمدند و «عامر» که یکى از آنان بود، گفت: اى پیامبر! ما را به چه دعوت مى کنى؟

فرمود: به پرستش خداى یکتا و بى همتا.

گفت: او را براى ما وصف نما که از طلا و نقره یا از آهن و چوب است؟

در این هنگام بود که سوره «اخلاص» بر پیامبر گرامى فرود آمد، امّا به خاطر جسارت و حق ستیزى آنان صاعقه اى آمد و پاره اى از آنان را دردم نابود ساخت و پاره اى را زخمى نمود که پس از چندى مردند.

3 - گروهى آورده اند که: شمارى از دانشمندان یهود به محضر پیامبر آمدند و از آن حضرت خواستند تا پروردگارش را براى آنان وصف نماید، بدان امید که باعث ایمان آنان گردد، چرا که آنان خدا را در تورات شناخته اند. آن گاه بود که این سوره فرود آمد.

4 - از حضرت صادق آورده اند که: گروهى از یهود به حضور پیامبر آمدند و خواستند تا پروردگارش را براى آنان وصف کند.

پیامبر سه روز سکوت کرد و پاسخ آنان را نداد، تا این سوره فرود آمد و در پاسخ آنان خداى هستى را وصف کرد.

5 - در برخى از روایات آمده است، که «عبدالله بن سعد» از علماى یهود، نزد پیامبر آمد و از او خواست تا خدایش را وصف کند. پیامبر به او فرمود: تو را به خدا سوگند مژده آمدن مرا در تورات نیافته و وصف مرا نشنیده اى؟

در این هنگام بود که سوره «اخلاص» فرود آمد. پیامبر این سوره را بر او خواند و «عبد اللّه» اسلام آورد، امّا ایمان خود را نهان داشت تا پس از هجرت پیامبر به مدینه آشکار ساخت. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر مجمع البیان قالب : شأن نزول موضوع اصلی : صفات خداوند گوینده : حاجیه تقی زاده فانید
  -نکتهخداوند مرجع حاجت هاى همه موجودات است - حاجيه تقي زاده فانيد
4)
1 - خداوند، بى همتا است.

و لم یکن له کفوًا أحد

«کفو» و «کفؤ» به یک معنا است (قاموس). کفؤ; یعنى، نظیر و مساوى. (نهایه ابن اثیر)

2 - خداوند، از صفات موجودات دیگر منزّه است.

و لم یکن له کفوًا أحد

نبودن مماثل براى خداوند در بین موجودات، به این معنا است که حتى یک موجود، نمى توان یافت که صفات خداوند، با اوصاف او مشابه باشد.

3 - نیاز همه موجودات به خداوند، دلیل نبود همتا براى او است.

الصمد ... و لم یکن له کفوًا أحد

این آیه مانند آیه قبل، تفسیر «صمد» است; یعنى، خداوند مرجع حاجت هاى همه موجودات است; بنابراین، چگونه مى توان موجودى را که به او محتاج است، مشابه و نظیر او دانست.
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیرراهنما قالب : تفسیری موضوع اصلی : افعال خداوند گوینده : حاجیه تقی زاده فانید
  - سيد مصطفي فاطمي کيا
3) لم یلد و لم یولد:
خداوند زاییده نشده و نمی زاید واز چیزی خارج نمی شود، مانند تولدانسان از انسان و حیوان از حیوان و یاگیاه از زمین و آب از چشمه ها ومیوه ها از درختان نیست.
او پروردگاری است که «لا من شی ء و لا فی شی ء و لا علی شی ء»است .
لم یلد صفتی است که نفی شرک ومجالست را از او نماید .
لم یلد را به عبارتی می توان گفت که او بیرون نیامد از وجودش چیزکثیف که ولد باشد و سایر اشیای کثیف که از مخلوق بیرون می آید و نه چیز لطیف مثل نفس و روح و منبعث نمی شود از او عوارضات مثل خواب،غم، حزن، بهجت، خنده، گریه،خوف، رجا، رغبت، گرسنگی، سیری و غیر آن یعنی متعالی است از آنکه متولد و بیرون آید از او اشیای کثیف ومحل حوادث نیست .
و لم یولد وصف ذات سبحانی است به قدم و اولیت ذات یگانه او.

و لم یولد: یعنی تولید از چیزی نشده و از چیزی بیرون نیامده است. اوایجاد کننده است، به قدرتش، و آنچه را به مشیتش ایجاد کرده برای فنا ونابودی متلاشی نمی کند. باقی می گذارد آنچه خلق کرده برای بقا وابدیت به علمش، پس این است الله الصمد یکه نزاده و نمی زاید و حضورمنزه است. (28)
وجه تقدم «لم یلد» بر «لم یولد»:

به چه علت لم یلد ابتدا آمده بااینکه در ظاهر می بینیم که اول مولودی است و سپس والد است؟

جواب - هنگامی که خلقت واقع شد و خلایق بوجود آمدند قایل به وجود فرزندی برای خدا شدند; زیرامشرکان عرب می گفتند: «الملائکة بنات الله » و یهود می گفتند: عزیز پسرخداست و نصاری بر این بودند که مسیح پسر خداست، به همین خاطرلم یلد مقدم بر لم یولد ذکر گردیده است. (29) [ نظرات / امتیازها ]
منبع : قالب : لغوی موضوع اصلی : بدون موضوع گوینده : سید مصطفی فاطمی کیا
  فضیلت سوره - سيد مصطفي فاطمي کيا
1) فضیلت سوره :

در مورد فضایل سوره مبارکه اخلاص روایات و احادیث متعددی وجود دارد که به سه مورد از این روایات اشاره می کنیم:

1- عبدالله بن حجر گوید: شنیدم امیرالمؤمنین «علیه السلام » فرمود: کسی که یازده مرتبه بعد از نماز صبح «قل هو الله احد»بخواند در این روز گناهی مرتکب نشود وبینی شیطان به خاک بساید. (1)

2- از امیرالمؤمنین «علیه السلام » روایت شده که: هر کس «قل هو الله احد» را یک باربخواند گویا ثلث قرآن را خوانده و هرکس دوبار آن را بخواند گویا دو سوم قرآن را خوانده و هر کس سه مرتبه تلاوت نماید، گو اینکه کل قرآن را تلاوت نموده است. (2)

3- از انس نقل شده نبی اکرم «صلی الله علیه وآله » درشام بود که جبرئیل بر او نازل شد و گفت: ای محمد، معاویة بن معاویه مرده است آیادوست می داری بر او نماز گزاری؟ فرمود:بلی! پس جبرئیل بر او به نماز ایستاد وصفوفی از ملائکه، در هر صفی 600 هزارملک. پیامبر«صلی الله علیه وآله » پرسیدند: علت این فضل چیست؟ جبرئیل گفت: «قل هو الله احد» رادر هر حالی قائم، قاعد، جالس، رونده و درحالت خوابیده می خواند. (3)

) طبرسی - شیخ ابوعلی: تفسیر مجمع البیان، چاپ سوم، ج 27، ص 357

2) فیض کاشانی - ملا محسن: الصافی فی تفسیر القرآن،چاپ ششم، ج 2، ص 866

3) سیوطی - جلال الدین عبدالرحمن: الدرالمنثور فی التفسیر بالماثور، قم، منشورات مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی، ج 5 و 6، ص 411 [ نظرات / امتیازها ]
منبع : پایگاه حوزه قالب : روایی موضوع اصلی : سوره اخلاص گوینده : سید مصطفی فاطمی کیا
  شأن نزول سوره اخلاص - سيد مصطفي فاطمي کيا
1) شان نزول این سوره مبارکه در سه وجه به طور خلاصه ذکر می گردد (4):

وجه اول: این سوره مبارک به سبب سؤال مشرکان نازل شده است.ضحاک نقل کرده است که مشرکان عامربن طفیل را نزد رسول گرامی «صلی الله علیه وآله » فرستادند و گفتند: ما بادین تو مخالفت می کنیم اگر فقیرهستی تو را غنی می کنیم و اگرمجنونی تو را مداوا می کنیم و اگرهوای زنی را کرده ای آن را به ازدواج تو در می آوریم پس رسول خدا«صلی الله علیه وآله » فرمودند: من فقیر ومجنون و شیفته هیچ زنی نیستم. من رسول خدا هستم، شما را از عبادت بتها به عبادت معبودم فرا می خوانم.

وجه دوم: این سوره به سبب سؤال یهود نازل شده است. عکرمه از ابن عباس نقل کرده است که همانا یهودنزد رسول خدا آمد در حالی که کعب بن اشرف با آنها بود. پس گفتند: ای محمد، اگر خدای تو خلق را بیافریدپس چه کسی خود او را خلق کرد؟پیامبر به غضب آمد و جبرئیل آمد و اورا آرام نمود و این سوره نازل شد.

وجه سوم : گفته شده این سوره به سبب سؤال نصاری نازل شد. عطاء ازابن عباس نقل کرده است که از نجران نزد رسول الله آمدند و گفتند:پروردگارت را برای ما وصف کن آیا اواز زبرجد، یاقوت، طلا یا نقره است؟ فرمود: او از چیزی نیست زیرا او خودخالق اشیاست. پس این سوره نازل شد. نصاری گفتند: هو واحد و تو نیزواحدی! فرمود: لیس کمثله شی ء.گفتند: صمد چیست؟ فرمود: او کسی است که خلق در حوائجشان به اونیازمندند. گفتند: باز هم بگو! فرمود:لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد،همانند او نظیری نیست. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : پایگاه حوزه قالب : شأن نزول موضوع اصلی : سوره اخلاص گوینده : سید مصطفی فاطمی کیا
  وجه تسمیه - سيد مصطفي فاطمي کيا
1) این سوره از سور مکی است وبعضی گفته اند که مدنی است. آن رابدین سبب توحید نامیده اند که چیزی جز توحید در آن نیست و کلمه توحیدرا اخلاص هم گفته اند. بعضی گفته اند:توحیدش نامیده اند برای آنکه هر کس از روی اعتقاد و اقرار به آنچه در آن است، متمسک شود، مؤمن و مخلص خواهد بود. بعضی نیز گفته اند برای آنکه هر کس آن را با تعظیم قرائت کندخدا او را از آتش خلاص نماید. و نیزصمد نامیده اند، هم سوره قل هو الله احد و هم سوره نسب اقرب. (1)

اما در تفاسیر بیست نام برای این سوره آمده است: (2)
1- تفرید 2- تجرید 3- توحید4- اخلاص 5- نجات 6- ولایت 7- نسبة 8- معرفة 9- جمال 10- مقشقشة 11- معوذة 12- صمد13- اساس 14- مانعة 15- محضر16- منفرة 17- برائة 18- مذکرة 19- نور 20- امان

1) ر.ک: طبرسی: مجمع البیان، چاپ دوم،ج 27، ص 355

2) فخر رازی : همان منبع ، ج 32، ص 176 [ نظرات / امتیازها ]
منبع : پایگاه حوزه قالب : تفسیری موضوع اصلی : سوره اخلاص گوینده : سید مصطفی فاطمی کیا
  تفسیر آیه - سيد مصطفي فاطمي کيا
1) قل هو الله احد: در باره این آیه ابن عباس می گوید: یعنی در صفت ذاتش یکتاست و احدی در وجوب صفاتش شریک نیست زیرا که او واجب است که موجود و عالم و قادر وحی شده واین صفات واجب برای غیر او نیست. (1)

1) طبرسی: همان منبع، ص 366 [ نظرات / امتیازها ]
منبع : پایگاه حوزه قالب : لغوی موضوع اصلی : سوره اخلاص گوینده : سید مصطفی فاطمی کیا
  تفسیر کلمه - سيد مصطفي فاطمي کيا
1) قل: در بیان آوردن «قل »، علمااختلاف دارند. همانطور که می دانیم در قرائت مشهور کلمه قل آورده وخوانده می شود. در این سوره نظردقیقی بیان نشده است; مانند آنچه که در سوره کافرون است که ناچار ازآوردن قل است و یا اینکه در سوره تبت جایز نیست لفظ قل آورده شود،اما گفته شده که پیامبر«صلی الله علیه وآله » آن رابدون قل و بدین صورت ادامی فرموده: «الله احد، الله الصمد». [ نظرات / امتیازها ]
منبع : پایگاه حوزه قالب : لغوی موضوع اصلی : سوره اخلاص گوینده : سید مصطفی فاطمی کیا
  تفسیر کلمه - سيد مصطفي فاطمي کيا
1) هو: هو اسمی است که اشاره به غایب دارد; «هاء» تنبیه است و معنای ثبوت دارد و «واو» اشاره به غایب است از آنچه که محسوس است; زیراکفار از الهه ها و خدایان خود بدینگونه حرف می زدند که او محسوس است وبا دیدگان درک می شود پس به محمد«صلی الله علیه وآله » گفتند: ای محمد خدای خود را به ما طوری معرفی کن تا او راببینیم و با دیدگانمان درکش کنیم، پس این سوره نازل شد. «واو» در آن اشاره است به کسی که غایب از درک ابصار وغایب از لمس حواس است بلکه اودرک کننده، مدرک الابصار، و مبدع الحواس است.

و نیز در جایی دیگر آمده است:هو کنایه از اسم رب است; زیرا عرب به پیامبر اکرم «صلی الله علیه وآله » گفتند: پروردگارو خدای توکیست؟ گفت:«هوالله احد» [ نظرات / امتیازها ]
منبع : پایگاه حوزه قالب : لغوی موضوع اصلی : سوره اخلاص گوینده : سید مصطفی فاطمی کیا
  تفسیر کلمه - سيد مصطفي فاطمي کيا
1) الله: به معنای کسی است که همه چیز برای اوست و برای او خلق شده است. امام باقر«علیه السلام » فرموده اند: «الله، معناه المعبود، الذی اله الخلق، وهمه چیز و همه کس از وجود او و ازخلقت زیبای او در تحیر است و علمارا بر آن احاطه نیست و علم هیچ عالمی به آن نمی رسد. (11) » در تفسیر وفضیلت الله آمده که عکرمه چنین نقل کرده است: هنگامی که یهود گفتند: ماعزیز پسر خدا را عبادت می کنیم ومشرکان گفتند: ما مسیح را می پرستیم و او پسر خداست. و مجوس گفتند: ماماه و خورشید را می پرستیم و مشرکان گفتند: ما بتها را عبادت می کنیم، خداوند بر رسول چنین نازل فرمود:«قل هو الله احد» یعنی او واحدی است که هیچ نظیر، وزیر، یاور، شبیه ومعادلی برای او نیست. و این لفظ غیراز برای خداوند عزوجل بر احدی اطلاق نمی گردد زیرا که او کامل درجمیع صفات است. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : پایگاه حوزه قالب : لغوی موضوع اصلی : بدون موضوع گوینده : سید مصطفی فاطمی کیا
  تفسیر کلمه - سيد مصطفي فاطمي کيا
1) هو الله: عبارت «هو الله » اشاره دارد به دو مطلب مهم که ذیلا بدانهااشاره می گردد:

1- او خالق و فاطر جمیع اشیاست از جماد و نبات و حیوان و ملک وملکوت و این متضمن اتصاف است به قادریت و عالمیت به جهت آنکه خلق موجودات در غایت احکام و التساق وانتظام است و فعل محکم متقن، جز ازقادر و عالم به وجود نیاید.

2- خالقیت متضمن وصف اوست به حیات و سمع و بصر، یعنی سمیع وبصیر .

الله احد: قول «الله احد» دلیلی است برای رد مذهب مجسمه: زیراجسم احد نیست زیرا که اجزاء بسیاردارد و خداوند با این قولش دلالت بروحدانیت خود کرده است پس این درست است که او جسم نیست. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : پایگاه حوزه قالب : لغوی موضوع اصلی : سوره اخلاص گوینده : سید مصطفی فاطمی کیا
  تفسیر کلمه - سيد مصطفي فاطمي کيا
1) احد: امام باقر«علیه السلام » فرمودند:الاحد المفرد المتفرد و احد واحدیعنی خدای واحد و بی نظیر و اوخدایی است که از چیزی گرفته نشده است.

احد وصف خداوند است به وحدانیت و نفی شرکا از او .

اصل «احد» وحد بوده و «واو»قلب به «همزه » شده است.

فرق میان واحد و احد : 1- واحد،در حساب و عدد استعمال شود به خلاف احد 2- احد، متجزا و منقسم نمی شود در ذات و صفات 3- واحدرا ثانی باشد، لکن احد را ثانی نخواهدبود. 4- احد را ممتنع است شریک بودن در ذات و صفات لکن واحد رامحال نیست. 5- واحد اطلاق بر ذوی العقول و غیر آن نماید لکن احد،خاص ذوی العقول است. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : پایگاه حوزه قالب : لغوی موضوع اصلی : بدون موضوع گوینده : سید مصطفی فاطمی کیا
  تفسیر آیه - سيد مصطفي فاطمي کيا
2) الله الصمد: صمد وجوهی دارد که اشاره ای مختصر به آن می کنیم:
1- از حضرت علی بن موسی الرضا«علیهما السلام » نقل است: صمد آن است که عقلها از درک کیفیت اوعاجزند. 2- لم یزل و لا یزال باشد.3- صمد آنکه نخورد و نیاشامد وخواب نکند یعنی زنده ای که احتیاج به این صفات سه گانه نداشته باشد.4- مولای مطاعی که فوق او هیچ آمرو ناهی نباشد. 5- ذاتی که او را شریک نباشد و نگاهداشتن چیزی اورا در رنج نیفکندو چیزی از او پنهان نباشد. صمد آن است که هر گاه اراده کند بر چیزی بگوید باش، پس می باشد و این به نقل از امام زین العابدین «علیه السلام » است.

ابن عباس گفته است: الصمد یعنی هو السید الذی قد کمل فی سیادته والشریف الذی قد کمل فی شرفه، والعظیم الذی قد کمل فی عظمته والحلیم الذی قد کمل فی حلمه و العلیم الذی قد کمل فی علمه و الحکیم الذی قد کمل فی حکمته.
تفسیر حروف در الصمد:

حضرت امام صادق «علیه السلام » فرمود:جماعتی از فلسطین نزد پدرم امام محمد باقر«علیه السلام » آمدند و مساله ای چند پرسیدند و جواب شنیدند. بعد ازآن «الصمد» را پرسیدند: پدرم فرمود:پنج حرف است:
الف، دلیل برانیت او سبحانه لام، دلیل است بر الهیت اوصاد، دلیل است بر آنکه او سبحانه صادق است و قول و کلام او صدق وداعی بندگان به اتباع صدق و واعدایشان است به صدق در دار صدق .

میم، دلیل است بر ملک او و اومالک مطلق است; لم یزل و لا یزال.
د - دلیل است بر دوام ملک او واینکه او دائم الوجود است و از کون وزوال مبرا و منزه می باشد .
چرا احد نکره و صمد معرفه آمده است؟
جواب - رازی می گوید:

غالبا در اذهان و اوهام اکثر مردم هر موجودی محسوس و هرمحسوسی منقسم است و قابلیت تقسیم پذیری دارد. و هر چه منقسم نباشد در خاطر و ذهن خلق جای نمی گیرد. پس صمد کسی است که همه در حوائجشان به او نیازمندند واین نزد اکثر خلق معلوم است ولکن احد نزد بیشتر خلق ناشناخته و غیرمعلوم است. ولیکن صمد نزد بیشترین شناخته شده است. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : پایگاه حوزه قالب : تفسیری موضوع اصلی : سوره اخلاص گوینده : سید مصطفی فاطمی کیا
  تفسیر کلمه - سيد مصطفي فاطمي کيا
2) تفسیر حروف در الصمد:

حضرت امام صادق «علیه السلام » فرمود:جماعتی از فلسطین نزد پدرم امام محمد باقر«علیه السلام » آمدند و مساله ای چند پرسیدند و جواب شنیدند. بعد ازآن «الصمد» را پرسیدند: پدرم فرمود:پنج حرف است:
الف، دلیل برانیت او سبحانه لام، دلیل است بر الهیت اوصاد، دلیل است بر آنکه او سبحانه صادق است و قول و کلام او صدق وداعی بندگان به اتباع صدق و واعدایشان است به صدق در دار صدق .
میم، دلیل است بر ملک او و اومالک مطلق است; لم یزل و لا یزال.
د - دلیل است بر دوام ملک او واینکه او دائم الوجود است و از کون وزوال مبرا و منزه می باشد . [ نظرات / امتیازها ]
منبع : پایگاه حوزه قالب : لغوی موضوع اصلی : سوره اخلاص گوینده : سید مصطفی فاطمی کیا
  تفسیر کلمه - سيد مصطفي فاطمي کيا
4) تفسیر کفو :
در تفسیر کفو اقوال و تفاسیرمختلف است. مفسران سه قول را بیان نموده اند :
1- کعب و عطاء گفته اند: لم یکن له مثل و لا عدیل
2- مجاهد گفته است: لم یکن له صاحبة. چنانچه خداوند خود فرموده:لم یکن احد کفوا له.
3- قول سوم بر این است که خداوند خود فرموده که او مصمود الیه است و همه خلق در قضای حوایج خود به او نیازمندند. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : پایگاه حوزه قالب : لغوی موضوع اصلی : سوره اخلاص گوینده : سید مصطفی فاطمی کیا
  تفسیر آیه - سيد مصطفي فاطمي کيا
4) و لم یکن له کفوا احد:
کیفیت قرائت: کفوا، به ضم کاف وفاء خوانده می شود و همچنین به ختم کاف و کسرش به سکون فاء. و ابوعبیده در مورد کفوا گفته است: کفو وکف و کفاء» .
به معنی واحد است و آن به معنی مثل است ولیکن اکثر مفسران در این مورد قولهای مختلفی دارند.
ترمذی گفته است که: لم یکن له کفوا احد و برای او همانندی نیست ومعادلی نیست. هیچ چیز در عالم وجود مثل او نیست. خداوند آنچه براو جایز نیست از صفات نقص را بیان کرد با: «و لم یکن له کفوا احد.» [ نظرات / امتیازها ]
منبع : پایگاه حوزه قالب : لغوی موضوع اصلی : سوره اخلاص گوینده : سید مصطفی فاطمی کیا
  معرفی سوره - سيد مصطفي فاطمي کيا
1) معرفى سوره
نام این سوره "الاخلاص: پیرایش" است، که نه تنها نام است بلکه عنوانى براى مطالب سوره است، شامل 4 آیه و از سوره هاى مکى مىباشد، گرچه عده اى از مفسران آنرا مدنى خوانده اند، در کنار روایات زیادى که برمکى بودن سوره تأکید دارد، متن سوره، موضوع بحث و اسلوب بیان آن، برمکى بودن آن گواهى مىدهد.
در چهارآیه موجز این سوره کوتاه و زیبا، مبانى اساسى توحید و یکتا پرستى به نحوى بیان گردیده که همهء ابعاد گسترده و عمیق آنرا احتوا مىکند، اخلاص در توحید و پیرایش آن از هرنوع شرک و دوگانه پرستى را توضیح مىدهد، اگر کسى خواسته باشد که ایمان به خدا و باور به معبود یکتا را درکوتاه ترین و زیبا ترین کلام افاده کند و همهء ابعاد عمیق و دقیق توحید را در چند جمله کوتاه و سلیس بیان نماید باید همین سوره را تلاوت کند. ثلث قرآن به شرح توحید و یکتا پرستى اختصاص یافته، تمامى مطالبى که در قرآن در باره این بخش آمده، در الفاظ موجز و آیات کوتاه این سوره گنجانیده شده. هرکى این سوره را تلاوت کند چنان است که ثلث قرآن را تلاوت کرده است. اگر بخواهیم مبحث توحید را تحت چهار عنوان به بررسى بگیریم و همهء آیات قرآن را که در این زمینه به بحث پرداخته تحت این عنوان ها تنظیم کنیم، باید چهار آیه این سوره را عنوان قرار داده، آیات توحید را براى شرح و تفصیل آن بکار بریم.
آیات سوره و ترکیب الفاظ آن این انتباه را به انسان میدهدکه این سوره در پاسخ به پرسش هائى درباره خدا نازل شده، روایات متعددى در این رابطه داریم، مشرکین مکه و اهل کتاب در مدینه از پیامبر(ع) پرسیده اند که خداى که ما را بسویش دعوت مىکنى، کیست؟ داراى چه صفاتى است؟ گفتید: فرشته ها ازنور، آدم از گل، ابلیس ازشعله آتش، آسمان از دود و … آفریده شده، بما بگو: پروردگارتو از چه آفریده شده؟! پیامبر(ع) پاسخى نداد، تا آنکه این سوره نازل شد.
این سوره به پنج صفت از صفات الهى ترکیز دارد: خدا یکتا ست، صمد ا