از آیه: تا آیه:
انتخاب سوره :
بازديد کننده گرامی چنانچه تمایل دارید، شما هم می توانید تفسیر ای در سايت ثبت کنید، تا با نام خودتان ثبت و در سايت نمایش داده شود.
 » تفسیر المیزان - خلاصه
(الم تر ان الله یسجد له من فی السموات ومن فی الارض والشمس والقمر والنجوم والجبال والشجر والدوآب وکثیر من الناس وکثیر حق علیه العذاب ومن یهن الله فما له من مکرم ان الله یفعل ما یشاء): (آیا نمی بینی که هرکه در آسمانها و زمین است و خورشید و ماه و ستارگان و کوهها و درختان و جانوران وبسیاری از مردمان خدا را سجده می کنند و بسیاری نیز عذاب بر آنها محقق شده ، و هرکس که خدا او را خوار کند دیگر کسی نخواهد بود که او را گرامی بدارد، همانا خدا هرچه بخواهد می کند) خطاب با همه افرادی است که توانایی دیدن و درک را دارند و منظور از (رؤیت ) دراینجا دانستن است ، شاید هم مراد فقط رسولخدا ص بوده و مقصود از رؤیت ، رویت قلبی باشد. مراد از سجده و نسبت آن به غیر عقلا، سجده تکوینی است ـ نه سجده تشریعی وتکلیفی ـ که به معنای اظهار تذلل و کوچکی و خضوع ذاتی در برابر عزت و عظمت وکبریایی خدای عز و جل و مقهور بودن همه موجودات در برابر قهر و سلطنت اوست ، ولازمه آن این است که (من ) در جمله (من فی الارض ) شامل همه مردم اعم از مؤمن وکافر شود چون در امر تکوینی استثنائی نیست ، زیرا همه مخلوق خدا هستند و در برابرعظمت او منقاد و مطیع می باشند، حتی کافر در عصیانش ، از تحت سیطره خدا بیرون نیست . اینکه در شمار سجده کنندگان ، آسمان و زمین ، را نام نبرد با اینکه حکم سجده تکوینی شامل آنها نیز هست ، می فهماند که مخلوقات علوی و سفلی (والاتر و پست تر)چه آنها که عقل دارند و چه غیر ایشان ، همه در وجود خود، در برابر عظمت و عزت الهی خاضع و خاکسارند و مدام با هستی خود به طور تکوینی و اضطراری سجده می کنند. آنگاه می فرماید (کثیر من الناس ) یعنی بسیاری از مردم خدا را سجده می کنند ازهمین ذکر، معلوم می شود که مراد از سجده اول سجده تکوینی و مراد از این سجده ،سجده شریعی و تکلیفی است که در آن حقیقت بندگی ظهور می یابد و این غیر سجده نوع اول است چون اگر همان بود شامل همه افراد بشر می شد. در ادامه می فرماید بسیاری از مردم عذاب بر ایشان حتمی شده یعنی در اثر سرپیچی از سجده تشریعی و اعراض از دین حق ، خداوند عذاب را بر آنها محقق نموده و اگرثبوت عذاب به جای ذکر خودداری آنها از سجده بیان شده است ، برای این است که دلالت کند که این عذاب عین همان عمل ایشان است که به صورت عذاب به آنهابرمی گردد، و نیز برای آن است که زمینه جمله بعدی فراهم شود که می فرماید هر کس راکه خدا خوار کند دیگر کسی برای او نخواهد بود که وی را گرامی بدارد چون اهل عذاب هم به واسطه خودداری از سجده دچار خواری و ذلت می شوند که در ادامه آن هرگز کرامت و خیری به ایشان نخواهد رسید و در آخر برای دلالت بر عمومیت و کمال قدرت الهی و نیز به جهت تعلیل مطلب قبلی (عذاب معاندان و خوار کردن ایشان )می فرماید: خدا هر چه بخواهد می کند چون بر هر امری تواناست و هیچ کس نمی توانندمانع از حکم است. [ نظرات / امتیازها ]
نظرات کاربران :
1) : ممنونم مدتی بود دنبال این استدلال بودم التماس دعا
2) : با سلام. چطور استاد علامه فعل یسجد برای من فی الارض در ابتدای آیه شریفه را سجده تکوینی تلقی می کند و همین فعل در همین جمله را برای کثیر من الناس در همان جمله را سجده تشریعی تلقی می کند روشن نیست. اساسا چرا انتهای آیه شریفه یک دفعه تخصیص خورده در حالی که ابتدای آن همه مخلوقات روی کره زمین را شامل می شده.
رمضانی (داور) : سلام علیکم
به نظرم علامه، علت این تخصیص را کامل توضیح دادند: «جمله:" وَ کَثِیرٌ مِنَ النَّاسِ" عطف است بر جمله" مَنْ فِی السَّماواتِ ..." و معنایش این است که: سجده مى‏کند براى او هر کس که در آسمانها و زمین است و نیز سجده مى‏کند براى او بسیارى از مردم. و اگر سجده آدمى را به بسیارى از آنان نسبت داد، خود دلیلى است بر اینکه منظور از این سجده نوع دیگرى از سجده و غیر از سجده سابق است، چون اگر همان مقصود بود، تمامى افراد بشر در آن سجده شرکت دارند. پس این نوع سجده همان سجده تشریعى، و اختیارى و به رو افتادن به زمین براى تجسم تذلل است، تا آن تذلل و عبودیت تکوینى و ذاتى را اظهار کنند.»
بازديد کننده گرامی چنانچه تمایل دارید، نظر شما به نام خودتان ثبت و در سايت نمایش داده شود، قبل از ثبت نظر عضو سايت شويد و یا اگر عضو سايت هستيد لاگین کنید.[ عضويت در سايت ][ ورود اعضا ][ ورود ميهمان ]
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
  اميرعباس حسامي - تفسیر مجمع البیان
کران تا کران هستى در برابر آفریدگار خویش سجده مى کنند!
در این آیه قرآن روى سخن را به پیامبر برگزیده بارگاه خدا نموده و مى فرماید:
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللَّهَ یَسْجُدُ لَهُ مَنْ فِى السَّماواتِ وَ مَنْ فِى الْاَرْضِ
هان اى پیامبر! آیا ندیدى که همه آسمانیان و تمامى زمینیان در برابر خدا سجده مى کنند؟
وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ وَالنُّجُومُ وَ الْجِبالُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوابُ
و آیا ندانستى که خورشید، ماه، ستارگان، کوه ها، درختان و همه جنبندگان براى او سجده مى گزارند؟
وَ کَثیرٌ مِنَ النّاسِ
و همین گونه بسیارى از مردم که آگاهانه و آزادانه ایمان آورده اند؟
آرى همه اینها در برابر آفریدگار هستى و گرداننده فرزانه آن خضوع و خشوع مى کنند و او را مى ستایند و پیشانى بندگى در بارگاهش به زمین مى گذارند، آیا به راستى این حقایق را ندانسته و در نیافته اى؟
در ادامه آیه شریفه، پس از برشمردن سجده گزاران و یادى از آنها مى افزاید:
وَ کَثیِرٌ حَقَّ عَلَیْهِ الْعَذابُ
و بسیارى از مردم نیز با بهره ورى نادرست از آزادى و اختیارى که خدا به آنان ارزانى داشته است، به جاى توحیدگرایى و بندگى خدا، از یکتاپرستى و عبادت خدا سرباز زده و در خور عذاب و کیفر مى شوند.
از آیه شریفه چنین دریافت مى گردد که سرباز زدن از اطاعت خدا و سجده براى او، انسان را در خور کیفر ساخته و او را از بهشت پرطراوت و زیبا و نعمت هاى جاودانه آن محروم مى سازد.
وَ مَنْ یُهِنِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ مُکْرِمٍ
و هر کسى را که خداى عادل و فرزانه به کیفر بداندیشى و عملکرد ناشایسته اش خوار و تیره بخت سازد و به آتش شعله ور دوزخش سپارد، براى او عزت بخش و گرامى دارنده اى نخواهد بود تا او را یارى نموده و به سعادت و بهشت رهنمونش گردد، چرا که کیفر و پاداش به دست خداست.
اِنَّ اللَّهَ یَفْعَلُ ما یَشاءُ
بى گمان خدا هرآنچه را بخواهد و شایسته بداند انجام مى دهد و به هر کسى بخواهد و او را شایسته بنگرد، نعمت و پاداش مى بخشد و یا هرکه را بخواهد کیفر مى کند؛ و همه اینها بر اساس مصلحت و حکمت و عدالت است، نه بدون دلیل و حجت. [ نظرات / امتیازها ]
امتیاز داوران :
امتیاز کاربران :
نظرات کاربران :
نظری ثبت نشده است.
بازديد کننده گرامی چنانچه تمایل دارید، نظر شما به نام خودتان ثبت و در سايت نمایش داده شود، قبل از ثبت نظر عضو سايت شويد و یا اگر عضو سايت هستيد لاگین کنید.[ عضويت در سايت ][ ورود اعضا ][ ورود ميهمان ]
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
 » تفسیر نمونه
همه موجودات جهان در پیشگاه او سجده مى کنند
از آنجا که در آیات گذشته سخن از مبداء و معاد بود، آیه مورد بحث با طرح مساءله توحید و خداشناسى ، حلقه مبدء و معاد را تکمیل مى کند، پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلّم) را مخاطب ساخته مى گوید: ((آیا ندیدى تمام کسانى که در آسمانها و تمام کسانى که در زمین هستند براى خدا سجده مى کنند، و خورشید و ماه و ستارگان و کوهها و درختان و جنبندگان))؟! (الم تر ان الله یسجد له من فى السماوات و من فى الارض و الشمس و القمر و النجوم و الجبال و الشجر و الدواب).
((و نیز بسیارى از مردم براى او سجده مى کنند، در حالى که بسیار دیگر ابا دارند و مستحق عذابند)) (و کثیر من الناس و کثیر حق علیه العذاب).
سپس اضافه مى کند: ((اینها نزد پروردگار بى ارزشند و هر کس را خدا بى ارزش ‍ سازد هیچکس نمى تواند او را گرامى دارد و مشمول سعادت و ثواب کند)) (و من یهن الله فما له من مکرم).
آرى ((خداوند هر کارى را بخواهد و مصلحت بداند انجام مى دهد)) مؤ منان را گرامى و منکران را خوار مى سازد (ان الله یفعل ما یشاء). [ نظرات / امتیازها ]
امتیاز داوران :
امتیاز کاربران :
نظرات کاربران :
نظری ثبت نشده است.
بازديد کننده گرامی چنانچه تمایل دارید، نظر شما به نام خودتان ثبت و در سايت نمایش داده شود، قبل از ثبت نظر عضو سايت شويد و یا اگر عضو سايت هستيد لاگین کنید.[ عضويت در سايت ][ ورود اعضا ][ ورود ميهمان ]
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
  رضا رضائي
برگزیده تفسیر نمونه، ج‏3، ص: 207
(آیه 18)- همه موجودات جهان در پیشگاه او سجده مى‏کنند: از آنجا که در آیات گذشته سخن از مبدء و معاد بود، این آیه با طرح مسأله توحید و خداشناسى، حلقه مبدء و معاد را تکمیل مى‏کند، پیامبر صلّى اللّه علیه و آله را مخاطب ساخته، مى‏گوید: «آیا ندیدى تمام کسانى که در آسمانها و تمام کسانى که در زمین هستند براى خدا سجده مى‏کنند، و خورشید و ماه و ستارگان و کوهها و درختان و جنبندگان»؟! (أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ یَسْجُدُ لَهُ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ مَنْ فِی الْأَرْضِ وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ وَ النُّجُومُ وَ الْجِبالُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ).
«و نیز بسیارى از مردم (براى او سجده مى‏کنند) در حالى که بسیارى دیگر (ابا دارند و) مستحق عذابند» (وَ کَثِیرٌ مِنَ النَّاسِ وَ کَثِیرٌ حَقَّ عَلَیْهِ الْعَذابُ).
سپس اضافه مى‏کند: اینها نزد پروردگار بى‏ارزشند «و هر کس را خدا بى‏ارزش سازد هیچ کس نمى‏تواند او را گرامى دارد» و مشمول سعادت و ثواب کند (وَ مَنْ یُهِنِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ مُکْرِمٍ).
آرى! «خداوند هر کار را بخواهد (و مصلحت بداند) انجام مى‏دهد» مؤمنان را گرامى و منکران را خوار مى‏سازد (إِنَّ اللَّهَ یَفْعَلُ ما یَشاءُ).
با توجه به آنچه در آیه مورد بحث آمده موجودات عالم داراى دو گونه سجودند، «سجود تکوینى» و «سجود تشریعى».
خضوع و تسلیم بى‏قید و شرط آنها در برابر اراده حق و قوانین آفرینش و نظام حاکم بر این جهان همان سجود تکوینى آنهاست که تمام ذرات موجودات را شامل مى‏شود، حتى سلولهاى مغز فرعونها و نمرودها و منکران لجوج، و تمام ذرات وجود آنها مشمول این سجود تکوینى هستند.
به گفته جمعى از محققان تمامى ذرات جهان داراى نوعى درک و شعورند،و به موازات آن در عالم خود، حمد و تسبیح خدا مى‏گویند، و سجود و صلاة دارند و اگر این نوع درک و شعور را نپذیریم لا اقل تسلیم و خضوع آنها در برابر همه نظامات هستى به هیچ وجه قابل انکار نیست.
اما «سجود تشریعى» همان نهایت خضوعى است که از صاحبان عقل و شعور و درک و معرفت در برابر پروردگار تحقق مى‏یابد. [ نظرات / امتیازها ]
امتیاز داوران :
امتیاز کاربران :
نظرات کاربران :
نظری ثبت نشده است.
بازديد کننده گرامی چنانچه تمایل دارید، نظر شما به نام خودتان ثبت و در سايت نمایش داده شود، قبل از ثبت نظر عضو سايت شويد و یا اگر عضو سايت هستيد لاگین کنید.[ عضويت در سايت ][ ورود اعضا ][ ورود ميهمان ]
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
 » سایت تبیان
تفسیر کشاف
سمیت مطاوعتها له فیما یحدث فیها من أفعاله ویجریها علیه من تدبیره و تسخیره لها: سجودا له ، تشبیها لمطاوعتها بإدخال أفعال المکلف فی باب الطاعة و الانقیاد،وهوالسجود الذی کل خضوع دونه ، فإن قلت : فماتصنع بقوله (وکثیر من الناس ) وبمافیه من الاعتراضین ،أحدهما: أن السجود علی المعنی الذی فسرته به ، لایسجده بعض الناس دون بعض . و الثانی : أن السجود قد أسند علی سبیل العموم إلی من فی الارض من الانس والجن أولا ، فإسناده إلی کثیر منهم آخرا مناقضة؟ قلت : لاأنظم کثیرا فی المفردات المتناسقة الداخلة تحت حکم الفعل ، و إنما أرفعه بفعل مضمر یدل علیه قوله (یسجد) أی ویسجد له کثیر من الناس سجود طاعة و عبادة. ولم أقل :أفسر یسجد الذی هو ظاهر بمعنی الطاعة و العبادة فی حق هؤلاء: لان اللفظ الواحد لایصح استعماله فی حالة واحدة علی معنیین مختلفین ، أو أرفعه علی الابتداء والخبر محذوف وهو مثاب ، لان خبر مقابله یدل علیه ،وهو قوله ( حق علیه العذاب ) ویجوز أن یجعل (من الناس ) خبرا له ، أی : من الناس الذین هم الناس علی الحقیقة وهم الصالحون و المتقون . و یجوز أن یبالغ فی تکثیر المحقوقین بالعذاب ، فیعطف کثیر علی کثیر ،ثم یخبر عنهم بحق علیهم العذاب ،کأنه قیل : وکثیر وکثیر من الناس حق علیهم العذاب ، وقری ء: حق ، بالضم . وقری ء: حقا، أی حق علیهم العذاب حقا. ومن أهانه الله بأن کتب علیه الشقاوة لما سبق فی علمه من کفره أو فسقه فقد بقی مهانا ، لن تجد له مکرما. وقری ء: مکرم ، بفتح الراء بمعنی الاکرام . إنه (یفعل ما یشاء) من الاکرام والاهانة، و لایشاء من ذلک إلا ما یقتضیه عمل العاملین واعتقاد المعتقدین . [ نظرات / امتیازها ]
امتیاز داوران :
امتیاز کاربران :
نظرات کاربران :
نظری ثبت نشده است.
بازديد کننده گرامی چنانچه تمایل دارید، نظر شما به نام خودتان ثبت و در سايت نمایش داده شود، قبل از ثبت نظر عضو سايت شويد و یا اگر عضو سايت هستيد لاگین کنید.[ عضويت در سايت ][ ورود اعضا ][ ورود ميهمان ]
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
تفسیر نور
1- در آسمان ها موجوداتى‏ با شعور هستند. (مَن فِى‏ السموات) (کلمه‏ى «مَن» براى‏ صاحبان شعور است) 2- تمام هستى‏ براى‏ خداوند سجده و خضوع مى‏کند. (یَسجُد) و شعور، مخصوص انسان نیست. (مَن فى‏ السموات و الارض) (اگر بدانیم همه هستى‏ تسلیم خدا هستند ما نیز وصله ناهمرنگ نخواهیم بود. شرک و تکبّر مخالف نظام هستى‏ است) 3- انسان انتخابگر است. (یَسجُد... کثیرٌ من النّاس و کثیرٌ حقّ علیه العذاب) 4- عذاب هاى‏ الهى‏ بر اساس حَقّ و عدل است. (حَقّ علیه العذاب) 5- عزّت و ذلّت تنها به دست خداست. (مَن یُهِن الله فما له من مُکرِم) 6- در برابر اراده‏ى خداوند، هیچ مانعى‏ وجود ندارد. (یفعل ما یشاء) [ نظرات / امتیازها ]
امتیاز داوران :
امتیاز کاربران :
نظرات کاربران :
نظری ثبت نشده است.
بازديد کننده گرامی چنانچه تمایل دارید، نظر شما به نام خودتان ثبت و در سايت نمایش داده شود، قبل از ثبت نظر عضو سايت شويد و یا اگر عضو سايت هستيد لاگین کنید.[ عضويت در سايت ][ ورود اعضا ][ ورود ميهمان ]
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
  اعظم زارع بيدکي - تفسیر مکارم شیرازی
همه موجودات جهان در پیشگاه او سجده مى کنند
از آنجا که در آیات گذشته سخن از مبدأ و معاد بود، آیه مورد بحث، با طرح مسأله توحید و خداشناسى، حلقه مبدأ و معاد را تکمیل مى کند، پیامبر(صلى الله علیه وآله)را مخاطب ساخته مى گوید: «آیا ندیدى تمام کسانى که در آسمان ها و تمام کسانى که در زمین هستند براى خدا سجده مى کنند، و خورشید و ماه و ستارگان و کوه ها و درختان و جنبندگان»؟! (أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللّهَ یَسْجُدُ لَهُ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ مَنْ فِی الأَرْضِ وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ وَ النُّجُومُ وَ الْجِبالُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ).

«و نیز بسیارى از مردم براى او سجده مى کنند، در حالى که بسیارى دیگر ابا دارند و مستحق عذابند» (وَ کَثِیرٌ مِنَ النّاسِ وَ کَثِیرٌ حَقَّ عَلَیْهِ الْعَذابُ).

سپس، اضافه مى کند: «اینها نزد پروردگار بى ارزشند و هر کس را خدا بى ارزش سازد هیچ کس نمى تواند او را گرامى دارد و مشمول سعادت و ثواب کند» (وَ مَنْ یُهِنِ اللّهُ فَما لَهُ مِنْ مُکْرِم).

آرى، «خداوند هر کارى را بخواهد و مصلحت بداند انجام مى دهد» مؤمنان را گرامى و منکران را خوار مى سازد (إِنَّ اللّهَ یَفْعَلُ ما یَشاءُ).

* * *

[ نظرات / امتیازها ]
امتیاز داوران :
امتیاز کاربران :
نظرات کاربران :
نظری ثبت نشده است.
بازديد کننده گرامی چنانچه تمایل دارید، نظر شما به نام خودتان ثبت و در سايت نمایش داده شود، قبل از ثبت نظر عضو سايت شويد و یا اگر عضو سايت هستيد لاگین کنید.[ عضويت در سايت ][ ورود اعضا ][ ورود ميهمان ]
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
  نسرين عالي وند - منهج الصادقین
ذوی العقول ساجد حضرت احدیتند از روی طوع ورغبت و طاعت و عبادت و غیر ذوی العقول بر سبیل تسخیر و عدم ابا از تدبیر ملک قدیر یا از روی دلالت کردن آنها به ذل و خضوع خود بر عظمت مدبر وجود و صانع خود که مستجمع جمیع صفات کمال است که به جهت آن مستحق عبادت و سجود است .واز مجاهد مروی است هر که سجده نکند خدا را سایه او به سجده قیام نماید کقوله تعالی :وظلالهم بالغدووالاصال .در فتوحات این را سجده مشاهده و اعتبار گفته است و فرموده است : که از همه اشیاء ،غیر آدمیان را تبعیض نکرده پس بنده باید که مبادرت نماید به سجده تا از کثیر اول باشد که اهل سجده و اقترابند نه از کثیر ثانی که مستحق عذاب و عقابند. [ نظرات / امتیازها ]
امتیاز داوران :
امتیاز کاربران :
نظرات کاربران :
نظری ثبت نشده است.
بازديد کننده گرامی چنانچه تمایل دارید، نظر شما به نام خودتان ثبت و در سايت نمایش داده شود، قبل از ثبت نظر عضو سايت شويد و یا اگر عضو سايت هستيد لاگین کنید.[ عضويت در سايت ][ ورود اعضا ][ ورود ميهمان ]
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
  عبدالله عبداللهي - اثنی عشری
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ یَسْجُدُ لَهُ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ مَنْ فِی الْأَرْضِ وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ وَ النُّجُومُ وَ الْجِبالُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ کَثِیرٌ مِنَ النَّاسِ وَ کَثِیرٌ حَقَّ عَلَیْهِ الْعَذابُ وَ مَنْ یُهِنِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ مُکْرِمٍ إِنَّ اللَّهَ یَفْعَلُ ما یَشاءُ «18»
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ یَسْجُدُ لَهُ‌: آیا نمى‌بینى و نمى‌دانى اى مکلف اینکه خدا را سجده مى‌کنند ذات یگانه سبحانى را. مَنْ فِی السَّماواتِ‌: هر که در آسمانهاست از اصناف ملائکه به طوع و رغبت. وَ مَنْ فِی الْأَرْضِ‌: و هر که در زمین است از مؤمنان جن و انس از روى طاعت و عبادت. وَ الشَّمْسُ‌: و سجده مى‌کند خدا را آفتاب به طلوع و غروب که متضمن خضوع و ذلت اوست در انقیاد.
وَ الْقَمَرُ: و سجده مى‌کند ماه به شروق و افوق خود که کاشف است از امتثال و اطاعت.
وَ النُّجُومُ‌: و هم چنین ستارگان به رفتن و آمدن بر وفق مأمور.
وَ الْجِبالُ‌: و کوهها به جریان چشمه‌ها و پرورش معادن بر طریق انقیاد.
وَ الشَّجَرُ: و درختان به سایه انداختن که موجب فروتنى و مذلت است.
وَ الدَّوَابُ‌: و جنبندگان به عجائب ترکیب و به کوچکى و افتادگى و انجام دادن وظیفه خود.
مراد آنکه ذوى العقول مانند ملائکه و جن و انس، ساجد حضرت احدیت‌اند از روى طوع و رغبت به طاعت و عبادت، و غیر ذوى العقول مانند آفتاب و ماه و کوه و درخت بر سبیل تسخیر و ابا نداشتن از تدبیر ملک قدیر، یا از جهت دلالت‌
جلد 9 - صفحه 33
نمودن آنها به ذلّ و خضوع خود بر عظمت مدبر و وجود صانع که مستجمع تمام صفات و منزه از کلیّه نقایص مى‌باشد که بدان سبب مستحق عبادت و سجود است.
وَ کَثِیرٌ مِنَ النَّاسِ‌: و سجده مى‌کنند خداى را سجده اطاعت بسیارى از مردم. وَ کَثِیرٌ حَقَّ عَلَیْهِ الْعَذابُ‌: و جماعت بسیارى از مردمان به جهت ابا کردن از سجود، سزاوار شده است بر ایشان عذاب، یعنى به جهت امتناع از سجود و انقیاد امر حق و اصرار بر کفر و معصیت، حکم شده است بر آنها به عقوبت در دنیا و آخرت. از مجاهد نقل شده کفارى که سجده نکنند خداى را، سایه آنها به سجده حق قیام نماید لقوله تعالى: «وَ ظِلالُهُمْ بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ‌. «1» نکته: مراد به کثرت در جمله اولى کثرت است فى حد ذاته نه نسبت به جمیع مردمان، پس آن منافى آیه‌ «وَ قَلِیلٌ مِنْ عِبادِیَ الشَّکُورُ» نباشد. و کثرت ثانیه اعم است از فى حد ذاته و نسبت به غیر خود از افراد مؤمنان.
تنبیه: در احقاق بیان نموده که سجود به حسب حقیقت، گذاردن پیشانى بر زمین نیست، چه اگر کسى از روى استهزاء پیش کسى پیشانى بر زمین نهد آن را از سجده نشمارند، بلکه سجده نشان خضوع، ذل و نهایت تواضع و تضرع و غایت تعظیم است. بنابراین همه ذرات عالم مر ذات یگانه الهى را خاشع و خاضعند به دلالت حال که افصح است از دلالت مقال. «2» بیان دیگر آنکه: سجود عبارت است از غایت خضوع و تذلل و انقیاد، خواه به اراده و اختیار باشد یا به قهر و اضطرار. پس جمادات چون براى آنها اختیار و اراده نیست، پس آنها کاملا در انقیاد و خضوع هستند نسبت به آنچه خدا از آنها اراده فرموده، پس همیشه در سجود و انقیاد باشند براى خالق و تسبیح نمایند ذات سبحانى را به لسان ذل و امکان و افتقار. و همچنین حیواناتى که قوه ناطقه ندارند، آنها هم منقاد امر حق مى‌باشند. اما ذوى العقول پس چون داراى اراده واختیارند از جهت امکان و افتقار و انقیاد به امور تکوینیه مانند جمادات در سجود و تسبیحند، و از جهت امور ارادیه تکلیفیه منقسمند به دو قسم: دسته ملائکه که تمام معصوم از گناه، ساجد و منقادند. دسته دیگر مردمان، آنها هم دو قسمند:
یک طبقه مطیع و منقاد امر حق، و دسته دیگر عاصى هستند از جهت انقیاد ارادى اگرچه از جهت تکوینى مطیعند، زیرا بجا نیاورند آنچه را ممکن است از انقیاد؛ و لذا خداى تعالى تقسیم فرموده در آیه کریمه به دو قسم‌ «وَ کَثِیرٌ مِنَ النَّاسِ وَ کَثِیرٌ حَقَّ عَلَیْهِ الْعَذابُ».
وَ مَنْ یُهِنِ اللَّهُ‌: و هر که را خوار گرداند خدا در آخرت به عذاب به جهت کفر و طغیان. فَما لَهُ مِنْ مُکْرِمٍ‌: پس نیست مر او را هیچ گرامى کننده و نوازنده به سعادت مثوبت و وارد ساختن او در دار کرامت، زیرا مالک مثوبت و عقوبت نیست مگر ذات سبحانى جل جلاله. إِنَّ اللَّهَ یَفْعَلُ ما یَشاءُ: بدرستى که خداى تعالى بجا مى‌آورد آنچه خواهد از اکرام و اهانت بر وفق و مقتضاى عمل عاملین و اعتقاد معتقدین، و هیچکس نتواند او را منع نماید، زیرا ذات الهى قادر و غالب مطلق، و غیر او در نهایت عجز و افتقار و مذلت و احتیاجند. [ نظرات / امتیازها ]
امتیاز داوران :
امتیاز کاربران :
نظرات کاربران :
نظری ثبت نشده است.
بازديد کننده گرامی چنانچه تمایل دارید، نظر شما به نام خودتان ثبت و در سايت نمایش داده شود، قبل از ثبت نظر عضو سايت شويد و یا اگر عضو سايت هستيد لاگین کنید.[ عضويت در سايت ][ ورود اعضا ][ ورود ميهمان ]
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.
 » اطیب البیان
أَ لَم‌ تَرَ أَن‌َّ اللّه‌َ یَسجُدُ لَه‌ُ مَن‌ فِی‌ السَّماوات‌ِ وَ مَن‌ فِی‌ الأَرض‌ِ وَ الشَّمس‌ُ وَ القَمَرُ وَ النُّجُوم‌ُ وَ الجِبال‌ُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَاب‌ُّ وَ کَثِیرٌ مِن‌َ النّاس‌ِ وَ کَثِیرٌ حَق‌َّ عَلَیه‌ِ العَذاب‌ُ وَ مَن‌ یُهِن‌ِ اللّه‌ُ فَما لَه‌ُ مِن‌ مُکرِم‌ٍ إِن‌َّ اللّه‌َ یَفعَل‌ُ ما یَشاءُ «18»
آیا نمی‌بینی‌ خداوند تبارک‌ و ‌تعالی‌ ‌را‌ ‌که‌ سجده‌ می‌کنند ‌او‌ ‌را‌ ‌هر‌ کس‌ ‌که‌ ‌در‌ آسمانها و کسانی‌ ‌که‌ ‌در‌ زمین‌ هستند و خورشید و ماه‌ و ستارگان‌ و کوه‌ها و درخت‌ و دواب‌ّ جنبنده‌ها و بسیاری‌ ‌از‌ انسان‌ و کثیری‌ ثابت‌ و حق‌ّ ‌شده‌ ‌بر‌ ‌او‌ عذاب‌.
‌اینکه‌ آیه شریفه‌ یکی‌ ‌از‌ آیاتی‌ ‌است‌ ‌که‌ دلالت‌ صریح‌ دارد ‌بر‌ اینکه‌ تمام‌ موجودات‌ عالم‌ حتّی‌ حیوانات‌ و جمادات‌ و نباتات‌ عقل‌ و شعور دارند و عبادت‌ پروردگار ‌خود‌ می‌کنند و ‌در‌ پیشگاه‌ احدیّت‌ سجده‌ می‌کنند چنانچه‌ می‌فرماید:
«تُسَبِّح‌ُ لَه‌ُ السَّماوات‌ُ السَّبع‌ُ وَ الأَرض‌ُ وَ مَن‌ فِیهِن‌َّ وَ إِن‌ مِن‌ شَی‌ءٍ إِلّا یُسَبِّح‌ُ بِحَمدِه‌ِ وَ لکِن‌ لا تَفقَهُون‌َ تَسبِیحَهُم‌» اسری‌ آیه 46.
و آیات‌ دیگر، و کسانی‌ ‌که‌ ‌اینکه‌ آیات‌ ‌را‌ حمل‌ ‌بر‌ سجده‌ تکوینی‌ کردند ‌که‌ وجود اینها دلیل‌ ‌بر‌ وجود صانع‌ و خالق‌ ‌آنها‌ ‌است‌ خلاف‌ نص‌ّ آیات‌ ‌است‌. زیرا کثیری‌ ‌از‌ ناس‌ ‌که‌ حق‌ّ ‌است‌ ‌بر‌ ‌او‌ عذاب‌ سجده‌ تکوینی‌ ‌را‌ دارند باین‌ معنی‌ و تسبیح‌ تکوینی‌ ‌آنها‌ تفقه‌ می‌شود، و ‌اینکه‌ سجده‌ و تسبیح‌ تشریعی‌ ‌است‌ ‌که‌ عبادت‌ پروردگار می‌کنند و عقل‌ و شعور دارند، و قضیّه هدهد و مورچه‌ ‌در‌ سوره نمل‌ و قضیه خطاب‌ ‌به‌ آسمانها و زمینها ‌که‌ فرمود: «فَقال‌َ لَها وَ لِلأَرض‌ِ ائتِیا طَوعاً أَو کَرهاً قالَتا أَتَینا طائِعِین‌َ» فصلّت‌ آیه 10. و ‌غیر‌ اینها تماما صریح‌ ‌در‌ ‌اینکه‌ موضوع‌ ‌است‌ و اخبار دالّه‌ ‌بر‌ ‌اینکه‌ مطلب‌ ‌هم‌ بسیار ‌است‌ مثل‌ تسبیح‌ سنگ‌ ریزه‌ و سوسمار، و اخبار مشتمل‌ ‌بر‌ ذکر حیوانات‌ و ‌غیر‌ اینها.
(أَ لَم‌ تَرَ): خطاب‌ بحضرت‌ ‌رسول‌ ‌است‌ لکن‌ بتمام‌ مکلفین‌ ‌که‌ البتّه‌ می‌بینند ‌اگر‌ معرفت‌ داشته‌ باشند، و ‌اینکه‌ ‌که‌ خطاب‌ مخصوص‌ ‌آن‌ حضرت‌ شد چون‌ ‌او‌ عالم‌‌است‌ و مشاهده‌ می‌کند و افعال‌ و اقوال‌ ‌آنها‌ ‌را‌ می‌فهمد.
(أَن‌َّ اللّه‌َ یَسجُدُ لَه‌ُ مَن‌ فِی‌ السَّماوات‌ِ): ملائکه‌ و روحانیّون‌ و حمله عرش‌ و حوران‌ و غلمان‌ بهشتی‌ تماما.
(وَ مَن‌ فِی‌ الأَرض‌ِ): اهل‌ ایمان‌ ‌از‌ جن‌ّ و انس‌.
(وَ الشَّمس‌ُ وَ القَمَرُ وَ النُّجُوم‌ُ وَ الجِبال‌ُ وَ الشَّجَرُ): ‌یعنی‌ جنس‌ شجر ‌که‌ شامل‌ تمام‌ اشجار شود.
(وَ الدَّوَاب‌ُّ): ‌از‌ طیور و وحوش‌ و انعام‌ و حشرات‌.
(وَ کَثِیرٌ مِن‌َ النّاس‌ِ): ‌از‌ انبیاء و اولیاء و اهل‌ ایمان‌.
(وَ کَثِیرٌ حَق‌َّ عَلَیه‌ِ العَذاب‌ُ): ‌از‌ مشرکین‌ و کفّار و ‌من‌ ‌فی‌ حکمهم‌، غایة الامر سجده ‌هر‌ کدام‌ بنحو مناسب‌ ‌خود‌ ‌او‌ ‌است‌، و ‌در‌ شریعت‌ سجده نماز و شکر و سجده تلاوت‌ و سجده سهو و سجده فراموش‌ ‌شده‌ و سجده خضوع‌ و خشوع‌ تشریع‌ ‌شده‌ وَ مَن‌ یُهِن‌ِ اللّه‌ُ فَما لَه‌ُ مِن‌ مُکرِم‌ٍ إِن‌َّ اللّه‌َ یَفعَل‌ُ ما یَشاءُ و کسی‌ ‌را‌ ‌که‌ خداوند خوار کند ‌پس‌ نیست‌ ‌برای‌ ‌او‌ کسی‌ ‌که‌ اکرام‌ کند ‌او‌ ‌را‌.
(وَ مَن‌ یُهِن‌ِ اللّه‌ُ): اهانت‌ ‌خدا‌ انحایی‌ دارد امّا ‌در‌ دنیا بسا بنده‌ ‌را‌ ‌به‌ ‌خود‌ وا می‌گذارد: «فَذَرهُم‌ یَخُوضُوا وَ یَلعَبُوا حَتّی‌ یُلاقُوا یَومَهُم‌ُ الَّذِی‌ یُوعَدُون‌َ) زخرف‌ آیه 83.
و بسا آلوده‌ ‌به‌ مال‌ و جاه‌ و زخارف‌ دنیوی‌ می‌کند: (إِنَّما نُملِی‌ لَهُم‌ لِیَزدادُوا إِثماً وَ لَهُم‌ عَذاب‌ٌ مُهِین‌ٌ) آل‌ عمران‌ آیه 172. و بسا ‌به‌ ابتلائات‌ دنیوی‌ ‌از‌ فقر و مرض‌ و گرفتار ظالم‌ و فراق‌ احبّه‌ و سایر ابتلائات‌: «وَ ما أَصابَکُم‌ مِن‌ مُصِیبَةٍ فَبِما کَسَبَت‌ أَیدِیکُم‌)
کَسَبَت‌ أَیدِیکُم‌) شوری‌ آیه 49.
«إِن‌َّ اللّه‌َ لا یُغَیِّرُ ما بِقَوم‌ٍ حَتّی‌ یُغَیِّرُوا ما بِأَنفُسِهِم‌» رعد آیه 12. بسا ‌به‌ عذابهای‌ مهلکه‌ چنانچه‌ ‌بر‌ امم‌ سابقه‌ نازل‌ ‌شده‌.
و امّا ‌در‌ آخرت‌ ‌بعد‌ ‌از‌ رحمت‌، لعن‌، عدم‌ تکلّم‌ ‌با‌ ‌آنها‌، سختی‌ جان‌ دادن‌، عذاب‌ قبر، عالم‌ برزخ‌، اهوال‌ قیامت‌، عذاب‌ جهنّم‌، و سایر عقوبتها.
(فَما لَه‌ُ مِن‌ مُکرِم‌ٍ): ‌که‌ ‌او‌ ‌را‌ ‌از‌ ‌اینکه‌ نوع‌ گرفتاری‌ها نجات‌ دهد نه‌ ‌در‌ دنیا و نه‌ ‌در‌ آخرت‌ و باو عنایتی‌ نماید.
(إِن‌َّ اللّه‌َ یَفعَل‌ُ ما یَشاءُ): کسی‌ ‌را‌ قدرت‌ نیست‌ ‌در‌ مقابل‌ ‌خدا‌ عرض‌ اندام‌ کند ‌هر‌ چه‌ حکمتش‌ تقاضا کند ‌از‌ رحمت‌ و عذاب‌ نجات‌ و هلاکت‌ می‌کند. [ نظرات / امتیازها ]
امتیاز داوران :
امتیاز کاربران :
نظرات کاربران :
نظری ثبت نشده است.
بازديد کننده گرامی چنانچه تمایل دارید، نظر شما به نام خودتان ثبت و در سايت نمایش داده شود، قبل از ثبت نظر عضو سايت شويد و یا اگر عضو سايت هستيد لاگین کنید.[ عضويت در سايت ][ ورود اعضا ][ ورود ميهمان ]
نظر شما ثبت شد و بعد از تائید داوران بر روی سایت قرار می گیرد.