از آیه: تا آیه:
انتخاب سوره :
بازديد کننده گرامی چنانچه تمایل دارید، شما هم می توانید نکته ای در سايت ثبت کنید، تا با نام خودتان ثبت و در سايت نمایش داده شود.
  معنای کلمه «طغو»
11) کلمه «طغوى» مانند کلمه «طغیان» مصدر است. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 501 قالب : لغوی موضوع اصلی : بدون موضوع گوینده : علامه طباطبایی
  نوع «باء» در آیه
11) حرف «باء» که بر سر آن در آمده باى سببیت است. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 501 قالب : قواعد عربی موضوع اصلی : بدون موضوع گوینده : علامه طباطبایی
  رابطه این آیه و آیات بعد
11) آیه شریفه و آیات بعدش تا آخر سوره جنبه استشهاد دارد، و مى‏خواهد براى آیه «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَکَّاها ... » نمونه‏اى ذکر کند. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 501 قالب : تفسیری موضوع اصلی : بدون موضوع گوینده : علامه طباطبایی
  اعراب «اذ»
12) کلمه «اذ» ظرف است براى جمله «کذبت»، و یا براى جمله «بطغویها». [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 501 قالب : قواعد عربی موضوع اصلی : بدون موضوع گوینده : علامه طباطبایی
  کشتن ناقه صالح
12) مراد از «اشقاى ثمود» آن کسى است که ناقه را پى کرد، و به طورى که در روایات آمده نامش «قدار بن سالف» بوده، که مردم ثمود او را به این کار واداشتند، چون در آیات بعدى همه ضمیرها را ضمیر جمع آورده، و همه مردم ثمود را مذمت مى‏کند. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 501 قالب : تاریخی موضوع اصلی : داستان قوم ثمود گوینده : علامه طباطبایی
  حضرت صالح (علیه السّلام) مصداق «رسول الله»
13) مراد از «رسول اللَّه» حضرت صالح پیغمبر است، که پیامبر قوم ثمود بود. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 501 قالب : تفسیری موضوع اصلی : حضرت صالح (علیه‌السلام) گوینده : علامه طباطبایی
  اعراب بعض کلمات آیه
13) کلمه‏ «ناقه» در جمله «ناقة اللَّه» با فعلى از قبیل «احذرکم» به صداى بالا قرائت شده، تا مفعول آن باشد، و کلمه «سقیاها» عطف بر ناقه است. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 501 و 502 قالب : لغوی موضوع اصلی : بدون موضوع گوینده : علامه طباطبایی
  معنای کلمه «عقر»
14) کلمه «عقر» به معناى ریشه کن کردن چیزى است که به سر بریدن شتر و مطلق کشتن نیز اطلاق مى‏شود. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 502 قالب : لغوی موضوع اصلی : بدون موضوع گوینده : علامه طباطبایی
  معنای کلمه «دمدمه»
14) کلمه «دمدمه» به معناى خراب کردن بنا بر روى کسى است، وقتى مى‏گویند: «دمدم علیه القبر»، معنایش این است که خاک قبر را بر سرش فرو ریخت. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 502 قالب : لغوی موضوع اصلی : بدون موضوع گوینده : علامه طباطبایی
  عذاب الهی بر قوم ثمود
14) منظور از این عبارت این است که عذاب الهى به خاطر گناهانى که کردند همه آنان را فرا گرفت، و نسلشان را قطع و آثارشان را محو و نابود کرد. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 502 قالب : تفسیری موضوع اصلی : داستان قوم ثمود گوینده : علامه طباطبایی
  ضمیر «فسواها»
14) در جمله «فسویها» ظاهرا ضمیر به ثمود بر مى‏گردد و مؤنث بودنش به اعتبار قبیله بودن این قوم است، و قبیله مؤنث است. و معناى جمله این است که خداى تعالى این قبیله را با خاک یکسان کرد، ممکن هم هست ضمیر مذکور به کلمه «ارض» که از مفاد استفاده مى‏شود بر گردد. بعضى (روح المعانى، ج 30، ص 146) ضمیر را به «دمدمه» برگردانده‏اند، دمدمه‏اى که از فعل «فدمدم» استفاده مى‏شود، و معناى جمله این است که دمدمه آنان را تسویه کرد، یعنى همه را دمدمه کرد، و هیچ صغیر و کبیرى را استثناء نکرد. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 502 قالب : قواعد عربی موضوع اصلی : بدون موضوع گوینده : علامه طباطبایی
  معنای کلمه «تسویه ارض»
14) تسویه ارض به معناى تسطیح آن و از بین بردن پستى و بلندیهاى آن است. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 502 قالب : لغوی موضوع اصلی : بدون موضوع گوینده : علامه طباطبایی
  نوع «واو» در ابتدای آیه
15) «واو» براى استیناف است، و یا واو حالیه است. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 502 قالب : قواعد عربی موضوع اصلی : بدون موضوع گوینده : علامه طباطبایی
  عذاب الهی بر قوم ثمود
15) پروردگار ثمود از عاقبت دمدمه آنان و یا تسویه ایشان پروایى نکرد، آن چنان که پادشاهان و مستکبرین از عاقبت وخیم عقاب دشمنان خود و آثار سوء آن پروا و دلواپسى مى‏کنند، براى اینکه پادشاهان نمى‏دانند عاقبت این عقابشان چیست، و چه آثارى بجاى مى‏گذارد، ولى خداى تعالى مى‏داند عاقبت عقابش چیست، همان است که خودش اراده کرده، و مطابق با فرمان و اذن خود او است، بنا بر این‏ آیه مورد بحث قریب المعناى با آیه زیر است که مى‏فرماید: «لا یُسْئَلُ عَمَّا یَفْعَلُ وَ هُمْ یُسْئَلُونَ» (انبیاء/23). [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 502 و 503 قالب : تاریخی موضوع اصلی : داستان قوم ثمود گوینده : علامه طباطبایی
  مرجع ضمیر آیه
15) ضمیر در این آیه یا به «دمدمه» بر مى‏گردد، و یا به «تسویه».

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 502 و 503 قالب : قواعد عربی موضوع اصلی : بدون موضوع گوینده : علامه طباطبایی
  کشنده ناقه صالح، شقی ترین انسان
14) در مجمع البیان (ج 10، ص 499) آمده که روایت صحیح از عثمان بن صهیب از پدرش رسیده که گفت: رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) به على بن ابى طالب فرمود: شقى‏ترین اولین چه کسى بود؟ عرضه داشت کشنده ناقه صالح. فرمود درست گفتى، حال بگو ببینم شقى‏ترین آخرین کیست؟ على (علیه السّلام) مى‏گوید: عرضه داشتم نمى‏دانم یا رسول اللَّه، فرمود آن کسى است که تو را بر اینجایت (اشاره کرد به فرق سرش) ضربت مى‏زند.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 504 قالب : روایی موضوع اصلی : داستان قوم ثمود گوینده : علامه طباطبایی
  شقی ترین انسان ها
14) در تفسیر برهان (ج 4، ص 468، ح 6) است که ثعلبى و واحدى، هر دو به سند خود از عمار و از عثمان بن‏ صهیب، و از ضحاک و ابن مردویه به سند خود از جابر بن سمرة، و از عمار و از ابن عدى و یا از ضحاک، و خطیب بغدادى در تاریخ خود از جابر بن سمرة، و طبرانى و موصلى و احمد از ضحاک از عمار، روایت کرده‏اند که رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) فرمود: اى على اشقاى اولین کشنده ناقه صالح بود، و اشقاى آخرین قاتل تو است. و در روایتى آمده که اشقاى آخرین کسى است که این- محاسنت- را با این- خون سرت- خضاب مى‏کند. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : ترجمه المیزان، ج‏20، ص: 504 و 505 قالب : روایی موضوع اصلی : شقاوت گوینده : علامه طباطبایی
  سهم آب شتر حضرت صالح (علیه‌السلام)
13) در سوره شعراء، آیه 155 «لها شرب و لکم شرب یوم معلوم» و سوره قمر، آیه 28 «نبّئهم انّ الماء قسمة بینهم کلّ شرب محتضر» مى‏خوانیم: آب قریه یک روز سهم مردم و یک سهم روز شتر است و هر کدام در روز خود بهره گیرند و کسى مزاحم ناقه نشود که به عذاب بزرگ گرفتار خواهد شد. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 498 قالب : تفسیری موضوع اصلی : داستان قوم ثمود گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  معنای کلمه «دمدم»
14) «دَمدم» به معناى عذاب شکننده و فراگیر است که عذاب شده را قطعه قطعه و پراکنده مى‏کند. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 499 قالب : لغوی موضوع اصلی : بدون موضوع گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  مراد از «سوّاها»
14) منظور از «سوّاها» یا قلع و قمع ساختمان‏ها است که با خاک یکسان شد و یا خود مردم که با خاک یکسان شدند. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 499 قالب : تفسیری موضوع اصلی : داستان قوم ثمود گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  اولین و آخرین شقی عالم چه کسانی‌اند؟
12) در روایات متعددى از شیعه و اهل سنّت از جمله احمد حنبل، طبرى و قرطبى، آمده که «اشقى الاولین» عاقر ناقه و «اشقى الاخرین» قاتل على‏بن ابیطالب است.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 500 قالب : روایی موضوع اصلی : شقاوت گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  چه انگیزه‌ای سبب قتل ناقه حضرت صالح (علیه‌السلام) شد؟
14) در تفسیر اطیب‏البیان مى‏خوانیم، جنایتکاران تاریخ و قاتلان زیاد بودند امّا نوعاً به خاطر حفظ حکومت یا گرفتن حکومت یا محو رقیب و یا طمع به رسیدن چیزى، دست به جنایات مى‏زدند امّا قاتل ناقه صالح و حضرت على (علیه‌السلام) مرتکب جنایت عظیم شدند، در حالى که هیچ یک از انگیزه‏ها و عوامل فوق در کار نبود، فقط و فقط شقاوت بود. [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 500 قالب : تفسیری موضوع اصلی : شقاوت گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  چرا همه قوم ثمود عذاب شدند در حالیکه فقط یک نفر شتر صالح را پی کرد؟
14) حضرت على (علیه‌السلام) در کوفه روى منبر فرمود: شتر صالح را یکى پى کرد ولى خداوند همه را عذاب کرد چون همه راضى بودند و سپس به این آیه اشاره کرد.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر نور: ج10، ص: 500 قالب : روایی موضوع اصلی : داستان قوم ثمود گوینده : حجت الاسلام و المسلمین قرائتی
  بررسی آیه ۱۱ – ۱۵ - مسعود ورزيده
11)


کَذَّبَتْ ثَمُودُ بِطَغْوَئهَا(۱۱)إِذِ انبَعَثَ أَشْقَئهَا(۱۲)

فَقَالَ لهَُمْ رَسُولُ اللَّهِ نَاقَةَ اللَّهِ وَ سُقْیَهَا(۱۳)

فَکَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَا فَدَمْدَمَ عَلَیْهِمْ رَبُّهُم بِذَنبِهِمْ فَسَوَّئهَا(۱۴)

وَ لَا یخََافُ عُقْبَاهَا(۱۵)

دسّ نفس تا جایی پیش می رود که ظهور و بروز اجتماعی پیدا می‌کند و سمت و سوی حرکت یک جامعه را منحرف می سازد. در چنین شرایطی، طغیان و هواپرستی، محور تصمیم گیری قرار می‌گیرد و حتی روشنی نشانه های حق و مدافعان راستین آن، مانع تصمیمات برخاسته از هوای نفس نمی گردد.

قوم ثمود و عاقبت آن به عنوان مصداق و شاهدی برای آیات قسمت اول سوره ذکر شده است. آنان پس از مواجهه با آیت و نشانه روشن خدای متعالی، یعنی ناقه (شتر)، آن را در تعارض با منافع دنیوی خود یافتند و بدین سبب به تأکیدات فرستاده خدا، حضرت صالح۷(علیه‏السلام) درباره اذیت نکردن (ناقة الله)، توجهی نکردند و با پی کردن آن، رسول خدای خویش را تکذیب کردند.

قوم ثمود بر اثــر طغیانشان پیام الهى را دروغ انگاشتند؛«۱۱» آن گاه که تیره بخت ترینشان برانگیخته شد تا ناقه الهى را پى کند.[۱]«۱۲» پس صالح، فرستاده خدا به آنان ابلاغ کرد که ناقه خدا و آب خوردنش را واگذارید و مانع آن نشوید،«۱۳» ولى قومش او را تکذیب کردند و ناقه را کشتند؛ پس پروردگارشان آنان را به سزای گناهشان، به عذابى فرو گرفت که نسلشان را قطع و آثارشان را محو و نابود کرد و با خاک یکسانشان ساخت«۱۴» و از فرجام کارى که کرد، باکى ندارد.«۱۵»

داستان قوم ثمود علاوه بر اینکه بیان مصداق آیات قسمت اول است، تعریضی به مردم زمان رسول‌اکرم (صلی‏الله‏علیه‏و‏آله) و در افقی وسیع تر، به تمامی کسانی است که با دلیل و حجت بیّن الهی روبه‌رو هستند. به آنان هشدار می دهد که مبادا تحت تاثیر عدم تزکیه و تربیت صحیح نفس، نشانه روشن حق را انکار کنند و دچار عاقبتی مثل قوم ثمود گردند.

تکذیب سرکشانه قوم ثمود و عقاب سخت الهی

قوم ثمود براثر طغیان، حق آشکار الهی را تکذیب کرد و گرفتار عذاب سخت الهی شد.
[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تدبرقران قالب : تفسیری موضوع اصلی : سوره شمس گوینده : مسعود ورزیده
  خلاصه سرگذشت قوم ثمود - مسعود ورزيده
11) قوم ثمود چنانکه گفتیم در سرزمینى میان مدینه و شام ( بنام وادى القرى ) زندگى مى‏کردند ، آئینشان بت‏پرستى و در انواع گناهان غوطه‏ور بودند ، صالح پیغمبر بزرگ الهى از میان آنان برخاست ، و براى هدایت و نجاتشان همت گماشت ، ولى آنها نه دست از بت‏پرستى برداشتند ، و نه در طغیان و گناه تجدید نظر کردند .
هنگامى که تقاضاى معجزه‏اى کردند خداوند ناقه ( شتر ماده‏اى ) را به طریق اعجازآمیز و خارق العاده از دل کوه برآورد ، ولى براى اینکه آنها را در این مورد بیازماید دستور داد یک روز تمام آب قریه را در اختیار این ناقه بگذارند ، و روز دیگر در اختیار خودشان باشد ، حتى در بعضى از روایات آمده که در آن روز که از آب محروم بودند از شیر ناقه بهره مى‏گرفتند ، ولى این معجزه بزرگ نیز از لجاجت و عناد آنها نکاست ، هم طرح نابودى ناقه ریختند ، و هم کشتن صالح (علیه‏السلام‏) را چرا که او را مزاحم امیال و هوسهاى خود مى‏دیدند .
نقشه نابودى ناقه چنانکه گفتیم به وسیله مرد بسیار بیرحم و شقاوتمندى بنام قدار بن سالف عملى شد و او با ضرباتى ناقه را از پاى در آورد.
این در حقیقت اعلان جنگ با خدا بود ، چرا که مى‏خواستند با از میان بردن ناقه که معجزه صالح بود نور هدایت را خاموش کنند ، اینجا بود که حضرت صالح به آنها اخطار کرد که سه روز در خانه‏هاى خود از هر نعمتى مى‏خواهند
متمتع شوند ولى بدانند بعد از سه روز عذاب الهى همه را فرا مى‏گیرد(سوره هود آیه 65).
این سه روز مهلتى بود براى تجدید نظر نهائى ، و آخرین فرصتى بود براى توبه و بازگشت ، ولى آنها نه تنها تجدید نظر نکردند بلکه بر طغیانشان افزودند ، در اینجا بود که عذاب الهى بر آنها فرو بارید ، صیحه آسمانى سرزمینشان را در هم کوبید ، و همگى در خانه‏هایشان بر زمین افتادند و مردند و اخذ الذین ظلموا الصیحة فاصبحوا فى دیارهم جاثمین ( هود - 67).
آنچنان نابود گشتند و سرزمینشان خاموش شد که گوئى هرگز کسى ساکن آن دیار نبود ، ولى خداوند صالح و یاران مؤمنش را از این مهلکه نجات داد ( هود - 66).
شرح بیشتر در باره سرگذشت قوم ثمود را در جلد 9 تفسیر نمونه صفحه 161 به بعد مطالعه فرمائید.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیرنمونه قالب : تفسیری موضوع اصلی : داستان قوم ثمود گوینده : مسعود ورزیده
  اشقى الاولین و اشقى الاخرین - مسعود ورزيده
12) جمعى از بزرگان شیعه و اهل سنت از جمله ثعلبى و واحدى و ابن مردویه و خطیب بغدادى و طبرى و موصلى و احمد حنبل و غیر آنها به اسناد خود از عمار یاسر و جابر بن سمره و عثمان بن صهیب از پیغمبر اکرم (صلى‏الله‏علیه‏وآله‏وسلّم‏) چنین نقل کرده‏اند که به على (علیه‏السلام‏) فرمود : یا على ! اشقى
الاولین عاقر الناقة ، و اشقى الاخرین قاتلک ، و فى روایة من یخضب هذه من هذا : اى على ! شقى‏ترین پیشینیان همان کسى بود که ناقه صالح را کشت ، و شقى‏ترین فرد از آخرین قاتل تو است ، و در روایتى آمده است کسى است که این را با آن رنگین کند ( اشاره به اینکه محاسنت را با خون فرقت خضاب مى‏کند ) .
در حقیقت شباهتى میان قدار بن سالف پى کننده ناقه صالح و قاتل امیر مؤمنان عبد الرحمن بن ملجم مرادى وجود داشت.
هیچیک از این دو خصومت شخصى نداشتند ، بلکه هر دو مى‏خواستند نور حق را خاموش کنند ، و معجزه و آیتى از آیات الهى را از میان بردارند ، و همانگونه که بعد از ماجراى ناقه صالح عذاب الهى آن قوم طاغى و سرکش را فرو گرفت مسلمین نیز بعد از شهادت مظلومانه امیر مؤمنان على (علیه‏السلام‏) در زیر سلطه حکومت جبار و بیدادگر بنى امیه شاهد دردناکترین عذابها شدند
قابل توجه اینکه حاکم حسکانى در شواهد التنزیل روایات بسیار فراوانى در این زمینه نقل کرده که از نظر مضمون و محتوى شبیه روایت بالا است.

[ برای مشاهده توضیحات کلیک کنید. ]

[ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیرنمونه قالب : تفسیری موضوع اصلی : داستان قوم ثمود گوینده : مسعود ورزیده
  کَذَّبَتْ ثَمُودُ بِطَغْواها - آسيه افشار
11) کَذَّبَتْ ثَمُودُ بِطَغْواها
شاید مؤنث بودن کلمه (کَذَّبَتْ) به مناسبت این است که کلمه (ثَمُودُ) به معناى قبیله باشد. مفعول کلمه (کَذَّبَتْ) که کلمه (نبیها) بوده حذف شده است. کلمه (طغوا) به معناى طغیان و (یاء) آن به (واو) مبدل شده. یعنى قبیله ثمود طغیان و سرکشى نمودند و پیامبر خود را که حضرت صالح علیه السّلام بود تکذیب کردند [ نظرات / امتیازها ]
منبع : تفسیر آسان قالب : تفسیری موضوع اصلی : کلمه گوینده : آسیه افشار